Co dalej z opłatami za śmieci?

RIO unieważniła dwie uchwały śmieciowe Gminy Goleniów. Co dalej z opłatami za śmieci? ( w załączeniu uchwały RIO )

Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie unieważniła w całości dwie uchwały Rady Miejskiej w Goleniowie dotyczące opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mówiąc prościej: uchwały, na podstawie których gmina chciała wprowadzić nowe zasady i nowe stawki za śmieci, okazały się prawnie wadliwe. Dla mieszkańców najważniejsza informacja jest taka: tych uchwał w przyjętym kształcie nie można wykonywać. Gmina, jeżeli nadal będzie chciała zmienić wysokość opłat, musi wrócić do tematu, przygotować nowe projekty, poprawić błędy i ponownie przeprowadzić całą procedurę. Jedna z uchwał miała wprowadzić od 1 lipca 2026 roku stawkę 36 zł miesięcznie od mieszkańca. Druga szła znacznie dalej, bo miała ustalić zasady naliczania opłat aż do 2029 roku. W planach było między innymi liczenie opłaty od zużycia wody w zabudowie wielorodzinnej, pozostawienie metody „od osoby” w domach jednorodzinnych oraz coroczny wzrost stawek. RIO nie oceniało tego czy podwyżki są sprawiedliwe, czy mieszkańców na nie stać i czy politycznie była to dobra decyzja. Izba sprawdzała coś innego: czy uchwały zostały przygotowane zgodnie z prawem. I właśnie tutaj pojawił się problem. Najbardziej obrazowy błąd dotyczył stawek za worki i pojemniki. W uchwałach zapisano między innymi, że worek o pojemności 120 litrów miał kosztować 24,95 zł, a pojemnik o tej samej pojemności, czyli również 120 litrów, miał kosztować 8,70 zł. Innymi słowy: ta sama pojemność odpadów, ale zupełnie inna opłata tylko dlatego, że raz mowa o worku, a raz o pojemniku. Chodziło o nieruchomości mieszane, czyli takie, które w części są zamieszkałe, a w części niezamieszkałe, w odniesieniu do tej części niezamieszkałej. RIO wskazała jasno, że obecne przepisy nakazują traktować worki i pojemniki jednakowo, a stawki mają być proporcjonalne do pojemności. Mówiąc po ludzku: 120 litrów to 120 litrów. Gmina nie może ustalić innej ceny dla worka 120 l i zupełnie innej dla pojemnika 120 l. Ten błąd wystarczył, aby jedna z uchwał została unieważniona w całości. Druga uchwała miała jeszcze więcej problemów. Gmina chciała różnicować sposób naliczania opłat w zależności od rodzaju zabudowy. W blokach i budynkach wielorodzinnych opłata miała być liczona od zużycia wody, natomiast w domach jednorodzinnych od liczby mieszkańców. Pomysł można było mieszkańcom tłumaczyć, tylko że sam pomysł to za mało. Trzeba go jeszcze prawidłowo zapisać w uchwale. RIO uznała, że metoda „od wody” została opisana nie w pełni. Uchwała nie przewidywała wszystkich sytuacji, które mogą wystąpić w życiu. Co z nowym budynkiem, dla którego nie ma jeszcze danych o zużyciu wody? Co z nieruchomością, dla której brakuje pełnych danych? Co z przypadkami, których uchwała po prostu nie opisuje? Do tego pojawił się zapis dotyczący nieruchomości korzystających ze studni albo nieposiadających wodomierza głównego. Problem w tym, że zapis ten odnosił się do zabudowy jednorodzinnej, chociaż dla domów jednorodzinnych gmina wybrała metodę liczenia opłaty od liczby mieszkańców, a nie od zużycia wody. Czyli w jednym akcie prawnym pomieszano dwa różne sposoby naliczania opłat. To nie jest drobna wada redakcyjna. To jest błąd, który może wpływać na samo wyliczenie opłaty. Warto też powiedzieć jasno, czego Regionalna Izba Obrachunkowa nie rozstrzygnęła. Izba odnotowała, że gmina przedstawiła materiały dotyczące kosztów systemu, liczby mieszkańców, ilości odpadów i wzrostu kosztów zagospodarowania odpadów, między innymi w instalacji w Słajsinie. W jednej z uchwał pojawiła się również informacja, że system odpadowy nie bilansuje się z samych opłat i część kosztów pokrywana jest z innych dochodów gminy. Jednak odnotowanie, że gmina przedstawiła materiały to nie to samo, co odpowiedź na wszystkie pytania mieszkańców. RIO nie przeprowadzało pełnej kontroli systemu odpadowego. Nie badało szczegółowo czy wszystkie koszty są uzasadnione, czy system działa szczelnie, czy odpady systemowe i pozasystemowe są prawidłowo rozdzielane, czy ewidencja zgadza się z rzeczywistością i czy w rozliczeniach nie ma miejsc, przez które uciekają pieniądze. A właśnie o to od wielu tygodni pytają mieszkańcy. Jeszcze przed rozstrzygnięciem RIO do Burmistrza Gminy Goleniów wpłynęła petycja podpisana przez 49 mieszkańców. Nie była to zwykła petycja przeciwko podwyżkom. Jej sens był znacznie głębszy. Mieszkańcy domagali się niezależnej, zewnętrznej kontroli działalności PGK oraz całego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. To ważne rozróżnienie: nie audytu, który często kończy się ogólnymi wnioskami i rekomendacjami, ale kontroli. Kontroli, która ma sprawdzić dokumenty, przepływ odpadów, rozliczenia, ewidencję, sprawozdania i koszty. Kontroli, która może odpowiedzieć na pytanie, czy system jest szczelny, czy też są w nim dziury, przez które uciekają pieniądze mieszkańców. Problem opłat śmieciowych nie sprowadza się tylko do pytania: „ile mamy płacić?”. Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie: za co dokładnie mamy płacić i czy te pieniądze są wydawane prawidłowo? Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, czy odpady systemowe i pozasystemowe są prawidłowo rozdzielane, czy Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych działa tak, jak powinien, czy dane wykazywane w dokumentach odpowiadają rzeczywistości i czy do systemu nie trafiają koszty, które nie powinny obciążać mieszkańców. Po unieważnieniu uchwał gmina wraca do punktu wyjścia. Jeśli chce wprowadzić nowe stawki, musi przygotować nowe projekty uchwał. Musi poprawić błędy wskazane przez RIO. Musi prawidłowo opisać metody naliczania opłat. Musi poprawnie ustalić stawki za worki i pojemniki. Potem projekty znów powinny trafić do radnych, zostać przegłosowane i ponownie przekazane do nadzoru. Jednak samo poprawienie uchwał może nie wystarczyć, żeby odbudować zaufanie mieszkańców. Skoro uchwały dotyczące pieniędzy mieszkańców zostały unieważnione w całości, to naturalnie pojawia się pytanie o jakość ich przygotowania. Kto je sprawdzał? Kto odpowiadał za stronę merytoryczną? Kto opiniował je pod względem prawnym? I dlaczego błędy musiała wskazać dopiero Regionalna Izba Obrachunkowa? To nie są pytania złośliwe. To są pytania konieczne, bo chodzi o lokalne prawo, które ma bezpośredni wpływ na portfele mieszkańców. Obecna sytuacja daje samorządowi szansę, aby zrobić coś więcej niż tylko przepisać uchwały od nowa. Zanim mieszkańcom ponownie pokaże się tabelę z nowymi stawkami, warto najpierw przeprowadzić niezależną kontrolę systemu. Nie po to, żeby kogokolwiek z góry oskarżać, ale po to żeby sprawdzić, czy pieniądze z opłat śmieciowych są wydawane dokładnie tam gdzie powinny. Jeżeli system działa prawidłowo, kontrola to potwierdzi. Jeżeli jednak są w nim luki, błędy w ewidencji, niejasności w rozliczeniach albo koszty wymagające wyjaśnienia, mieszkańcy powinni dowiedzieć się o tym przed kolejną próbą podniesienia opłat. Decyzja RIO nie kończy więc dyskusji o śmieciach w Gminie Goleniów. Ona ją dopiero porządkuje. Na dziś wiadomo jedno: dwie uchwały przygotowane przez Radę Miejską nie spełniły wymogów prawa i zostały unieważnione. Teraz samorząd powinien nie tylko przygotować nowe uchwały, ale też odpowiedzieć mieszkańcom na pytania o przejrzystość, gospodarność i szczelność całego systemu, bo zanim ktokolwiek powie mieszkańcom: „musicie płacić więcej”, powinien najpierw uczciwie pokazać, czy system nie ma dziur, przez które ich pieniądze po prostu uciekają.    

Plik do pobrania https://goleniow.net/wp-content/uploads/2026/07/Uchwala-rozstrzygniecie-w-calosci_281-20260624_XVII.43.S.2026.pdf  

  Plik do pobrania https://goleniow.net/wp-content/uploads/2026/07/Uchwala-rozstrzygniecie-w-calosci_280-20260624_XVII.42.S.2026.pdf ’ Zespół SIgnatur Portalu goleniow.net   O sprawie pisaliśmy wcześniej Śmieciowa czarna skrzynka

    Na razie podwyżek opłat za śmieci nie będzie

             

---

Źródło: goleniow.net