Nie kitraj zabytków! Historia schowana pod ziemią

Ze schronu do muzeum. Dokumenty, mapy i unikatowa księga z czasów PRL zasilą zbiory Muzeum Początków Państwa Polskiego. Magazyny instytucji mogą stanowić świetną bazę ewentualnego tworzenia Muzeum Miasta Gniezna.

Akcja „Nie kitraj zabytków!” nie zwalnia tempa. Edukatorzy Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, pracujący pod kierunkiem Anny Lubczyńskiej, przy wsparciu historyka z Działu Naukowego MPPP Jakuba Magriana, nieustannie pozyskują zabytki i pamiątki, które w przyszłości mogą stworzyć bogate podstawy zbiorów Muzeum Miasta Gniezna. Każda kolejna akcja pokazuje, że historia miasta ukryta jest nie tylko w muzealnych magazynach czy rodzinnych albumach. Czasem czeka na odkrycie w miejscach, do których od lat nikt nie zagląda.

Tym razem muzealnicy, w ramach akcji „Nie kitraj zabytków!”, pozyskali część wyposażenia oraz dokumentacji pochodzącej z historycznego schronu prezydenckiego funkcjonującego od 1947 roku. Nie chodziło jednak o zachowanie samego schronu, lecz o ocalenie świadectw codzienności, które przez lata pozostawały zamknięte za jego drzwiami.

Przekazanie materiałów nastąpiło z inicjatywy Urzędu Miejskiego w Gnieźnie, przede wszystkim dzięki zaangażowaniu zastępcy prezydenta, Łukasza Mucioka. Zanim pomieszczenia zostały opróżnione, muzealnicy wybrali to, co mogło opowiedzieć kolejnym pokoleniom historię Gniezna drugiej połowy XX wieku.

Do muzealnych zbiorów trafiło: kilkanaście teczek dokumentujących funkcjonowanie obrony cywilnej, instrukcje dotyczące systemów łączności, dokumentacja napraw sprzętu z pieczęciami gnieźnieńskich instytucji, w tym Miejskiej Rady Narodowej, księgi inwentarzowe, dzienniki zajęć z przysposobienia obronnego, mapy powiatu gnieźnieńskiego sprzed reformy administracyjnej z 1975 roku oraz elementy wyposażenia schronu, między innymi krzesło z zachowanymi tabliczkami znamionowymi. Teczki opatrzone zostały opisem Poufne. Choć dziś już nie zamyka ich tajemnica dają wgląd w rzeczywistość czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Szczególną uwagę muzealników zwróciła jednak „Księga Czynów XXX-lecia Powiatowych Sztabów Wojskowych”, przygotowana przez Gnieźnieńskie Zakłady Graficzne. Choć powstała jako wydawnictwo okolicznościowe swoich czasów, dziś jej największą wartością są nie oficjalne wpisy, lecz fotografie. To właśnie one zachowały obrazy Gniezna sprzed kilkudziesięciu lat – ludzi, instytucji, ćwiczeń oraz codziennej pracy służb, między innymi straży pożarnej. Dla historyków są one bezcennym źródłem wiedzy o mieście, a dla wielu mieszkańców mogą stać się okazją do odnalezienia miejsc i twarzy zapisanych we własnej pamięci.

To kolejny przykład, że historia Gniezna nie kończy się na Piastach, koronacjach czy średniowiecznych murach. Tworzą ją również dokumenty urzędowe, kroniki, fotografie, mapy i przedmioty codziennego użytku. Z pozoru zwyczajne, po latach stają się unikatowymi świadkami swojej epoki.

Akcja „Nie kitraj zabytków!” ma właśnie taki cel – ocalić pamięć o nowożytnym Gnieźnie, zanim bezpowrotnie zniknie. Muzealnicy zachęcają mieszkańców do przeglądania domowych archiwów, piwnic, strychów i zakładowych szaf. Często to, co dla jednych wydaje się niepotrzebnym papierem lub starym meblem, w przyszłości może okazać się brakującym fragmentem historii Pierwszej Stolicy Polski.

(Jarosław Mikołajczyk/MPPP)

---

Źródło: Przemiany.net