Nie wystarczy mniej jeść i więcej się ruszać

Lek. Anna Sankowska-Dobrowolska, autorka książki „Zmiana zaczyna się w głowie. Nowe spojrzenie na leczenie otyłości” pokazuje, jak błędne są nasze przekonania o otyłości, a co za tym idzie, nasza walka z nadprogramowymi kilogramami. Polacy ruszają się zbyt mało, za dużo jedzą i tyją. To publikacja, która pomoże przełamać ten szkodliwy trend.

Dane są porażające. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2019 roku aż 56,6 proc. Polaków powyżej 15. roku życia miało nadwagę lub otyłość, z czego 18,5 proc. chorowało na otyłość. Z kolei z badań Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że otyłość dotyczy już 21 proc. dorosłych Polaków, a kolejne 38 proc. zmaga się z nadwagą. To liczby, obok których trudno przejść obojętnie. Otyłość nie jest brakiem silnej woli. To przewlekła, złożona choroba wymagająca leczenia. Mimo to wiele osób wciąż słyszy, że wystarczy „mniej jeść i więcej się ruszać”. Zamiast skutecznej pomocy pojawiają się więc poczucie winy, wstyd, frustracja i kolejne – często nieskuteczne – próby odchudzania. Książka lek. Anny Sankowskiej-Dobrowolskiej powstała właśnie po to, by zmienić ten sposób myślenia. Specjalistka chorób wewnętrznych przez lata pracy w szpitalu obserwowała skutki nieleczonej otyłości – cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, choroby serca i wiele innych poważnych powikłań zdrowotnych. Zrozumiała wtedy coś kluczowego: dopóki nie zaczniemy leczyć samej otyłości, będziemy jedynie walczyć z jej konsekwencjami. Autorka przywołuje także najnowsze badania. Cytuje raport globalnej komisji ekspertów opublikowany w 2025 roku w „The Lancet Diabetes & Endocrinology”, z którego wynika, że już osoby z nadwagą (BMI 25–29,9 kg/m²) są istotnie bardziej narażone na rozwój cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (MAFLD) oraz zespołu metabolicznego. To ważny sygnał, bo nadwaga nie jest „niewinnym etapem”, lecz pierwszym ostrzeżeniem, że w organizmie zachodzą niekorzystne zmiany metaboliczne. Nawet jeśli czujemy się dobrze, a wyniki badań pozostają jeszcze w normie, ryzyko chorób rośnie po cichu. Książka przypomina również, że kobiety i mężczyźni chudną inaczej. U kobiet tempo redukcji masy ciała, apetyt i wahania wagi mogą zmieniać się wraz z cyklem miesiączkowym. U mężczyzn natomiast szybkie spadki masy na początku odchudzania wynikają często z utraty wody i glikogenu. Dlatego porównywanie swoich efektów z innymi nie ma większego sensu i bardzo często odbiera motywację. Lek. Anna Sankowska-Dobrowolska rozprawia się także z wieloma mitami dotyczącymi metabolizmu. Wyjaśnia między innymi, że choć menopauza sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, sama w sobie nie powoduje gwałtownego spowolnienia metabolizmu, jak powszechnie się uważa. Nie zabrakło również rozdziału poświęconego farmakoterapii otyłości. Autorka przypomina historię leczenia – od preparatów stosowanych od lat 50. do 90. XX wieku, działających na ośrodkowy układ nerwowy (m.in. fenterminy, fenfluraminy czy sibutraminy), które dawały szybkie efekty, ale wiązały się z poważnymi działaniami niepożądanymi, uzależnieniem oraz zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Pokazuje jednocześnie, jak ogromną drogę przeszła współczesna medycyna. Dzisiejsza farmakoterapia jest ważnym elementem leczenia otyłości, która jest traktowana jako przewlekła choroba wymagająca kompleksowego podejścia. Jednocześnie autorka podkreśla, że okres przyjmowania leków powinien być także czasem budowania nowych, zdrowych nawyków. Omawia również historię rozwoju leków oraz rozprawia się z mitami dotyczącymi chirurgii bariatrycznej, rzetelnie przedstawiając jej zalety i ograniczenia. Ogromną wartością książki jest także oparcie się na aktualnych badaniach naukowych. Autorka przywołuje publikację z „Nature”, z której wynika, że tkanka tłuszczowa posiada swoistą pamięć epigenetyczną. Oznacza to, że nawet po znacznej utracie masy ciała – na przykład po operacji bariatrycznej – komórki tłuszczowe zachowują część zmian związanych z wcześniejszą otyłością. To właśnie ta „pamięć” sprawia, że organizm łatwiej odzyskuje utracone kilogramy, co pomaga zrozumieć, dlaczego efekt jo-jo jest tak powszechny. Ta książka może stać się przewodnikiem po drodze do trwałej zmiany. Pokazuje, jak radzić sobie z mitami, złymi przyzwyczajeniami i błędnymi przekonaniami, które przez lata utrudniały skuteczne leczenie otyłości. Jest też dobra wiadomość dla osób, którym trudno znaleźć czas na codzienny trening. Autorka przytacza badania pokazujące, że osoby nadrabiające aktywność fizyczną w weekend – wybierające się na dłuższy spacer, wycieczkę rowerową czy basen – osiągają bardzo podobne korzyści zdrowotne jak ci, którzy ćwiczą częściej i regularnie. A co daje nam ruch? To nie tylko regulacja apetytu i uczucia sytości. To również lepszy sen, prawidłowy rytm dobowy, większa siła, lepsza odporność i większa zdolność radzenia sobie z codziennym stresem. Autorka podkreśla przy tym, że aktywność fizyczna jest procesem, a nie trzydziestodniowym wyzwaniem. Liczy się trwała zmiana stylu życia. Podobnie jest z redukcją masy ciała. Nie od razu osiąga się wymarzony efekt. Najważniejsze są małe kroki, cierpliwość i pogodzenie się z tym, że zdrowienie wymaga czasu oraz zmiany sposobu myślenia. W książce wiele miejsca poświęcono również diecie. Znajdziemy przykłady jadłospisów, omówienie różnych modeli żywienia oraz wyjaśnienie, dlaczego nie trzeba jeść „według zegarka”. Autorka zwraca uwagę na problem podjadania, który stał się jedną z największych bolączek współczesnego stylu życia. Przypomina, że trzustka również potrzebuje odpoczynku, a regularne przerwy między posiłkami pomagają utrzymać stabilny poziom glukozy i zmniejszają ryzyko insulinooporności. Wyjaśnia również pojęcia indeksu i ładunku glikemicznego, rozprawia się z mitami dotyczącymi węglowodanów i stawia ważne pytanie: czy istnieje dieta idealna? Podaje też niepokojące dane dotyczące aktywności fizycznej. Ponad dwie trzecie Polaków wciąż rusza się za mało. To pokazuje skalę problemu i jednocześnie uzasadnia, dlaczego potrzebujemy rzetelnej wiedzy zamiast kolejnych diet-cud i internetowych porad. Dobrym podsumowaniem książki jest cytat Alberta Einsteina: „Szaleństwem jest robić wciąż to samo i oczekiwać innych rezultatów”. Być może właśnie dlatego ta publikacja może stać się dla wielu osób początkiem trwałej zmiany – planem budowania zdrowych nawyków, które naprawdę prowadzą do lepszego zdrowia. Dobrym podsumowaniem książki jest cytat Alberta Einsteina: „Szaleństwem jest robić wciąż to samo i oczekiwać innych rezultatów”. To zdanie doskonale oddaje jej przesłanie. Zmiana nie zaczyna się od kolejnej restrykcyjnej diety, ale od zrozumienia własnego organizmu i odejścia od mitów, które przez lata utrudniały skuteczne leczenie otyłości. To poradnik oparty na badaniach naukowych, napisany przystępnym językiem. Porządkuje wiedzę, obala popularne mity i pokazuje, że leczenie otyłości wymaga cierpliwości, konsekwencji oraz indywidualnego podejścia. Jeśli chcemy realnie coś zmienić, ta publikacja jest dla nas. Lek. Anna Sankowska-Dobrowolska. Lekarka, specjalistka chorób wewnętrznych i obesitolożka, certyfikowana przez Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością. W swojej pracy łączy medycynę opartą na faktach z psychodietetyką i empatycznym, holistycznym podejściem do pacjentów. Absolwentka studiów podyplomowych z psychodietetyki na Uniwersytecie WSB Merito w Gdańsku. Autorka programu leczenia otyłości dla kobiet Femilite oraz m.in. książki „Zmiana zaczyna się w głowie. Nowe spojrzenie na leczenie otyłości” (Wydawnictwo Zwierciadło). Katarzyna Janków-Mazurkiewicz

Obserwuj nas na Google News