Zatrważające dane na temat kleszczowego zapalenia mózgu. Najwięcej osób choruje na Warmii i Mazurach

Spis treści

Na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) w 2025 roku hospitalizowani byli pacjenci ze wszystkich 16 województw – wynika z najnowszego raportu „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2025 roku”, przygotowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH oraz Głównego Inspektora Sanitarnego. Najwięcej zachorowań odnotowano w województwach podlaskim, mazowieckim i warmińsko-mazurskim.

Kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce. Najwięcej zachorowań m.in. na Warmii i Mazurach

Z raportu wynika, że aż 99 proc. zgłoszonych przypadków KZM wymagało leczenia szpitalnego. Najwyższą liczbę zachorowań ponownie odnotowano w województwie podlaskim, gdzie potwierdzono 228 przypadków. Kolejne miejsca zajęły województwa mazowieckie – 215 przypadków, warmińsko-mazurskie – 133, lubelskie – 71 oraz dolnośląskie – 68. Zachorowania wystąpiły jednak we wszystkich regionach kraju, co potwierdza powszechne występowanie choroby w Polsce.

W porównaniu z 2024 rokiem największy wzrost liczby zachorowań odnotowano w województwach dolnośląskim, mazowieckim i podlaskim. Znaczący przyrost przypadków wystąpił także w województwach śląskim, lubelskim, warmińsko-mazurskim oraz małopolskim.

Wzrost zakażeń KZM. Winne zmiany klimatu

Eksperci wskazują, że rozszerzanie się zasięgu wirusa KZM jest związane m.in. ze zmianami klimatycznymi, które sprzyjają zwiększaniu populacji kleszczy, wydłużeniu okresu ich aktywności oraz zajmowaniu nowych obszarów. Wpływ mają również rosnąca mobilność ludzi i migracje, ułatwiające rozprzestrzenianie chorób przenoszonych przez wektory.

Kleszczowe zapalenie mózgu może prowadzić do poważnych powikłań

Jak informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, kleszczowe zapalenie mózgu to ostra choroba wirusowa, która może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. Do zakażenia dochodzi najczęściej wskutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Rzadziej wirus przenosi się poprzez spożycie niepasteryzowanego mleka zakażonych zwierząt, a wyjątkowo także podczas transfuzji krwi lub przeszczepu narządu od osoby znajdującej się w fazie wiremii.

Okres wylęgania choroby wynosi zwykle od siedmiu do czternastu dni. Początkowo zakażenie może przebiegać bezobjawowo lub przypominać grypę, wywołując gorączkę, bóle głowy i mięśni, zmęczenie czy nudności. U części chorych po około tygodniu lub dwóch dochodzi jednak do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. Wówczas może rozwinąć się zapalenie mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych lub rdzenia kręgowego. Pojawiają się silne bóle głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, problemy z koordynacją ruchową, a nawet porażenia. W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja.

Według danych PZH trwałe następstwa neurologiczne rozwijają się u 35–58 proc. pacjentów, u których doszło do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. Około jeden na stu chorych umiera z powodu zakażenia.

Wystarczy jedno ukłucie kleszcza, aby się zarazić KZM

Na kontakt z kleszczami narażeni są zarówno dorośli, jak i dzieci, dlatego przypadki KZM występują we wszystkich grupach wiekowych. Pajęczaki można spotkać nie tylko w lasach, ale także w parkach, ogrodach, na skwerach oraz wszędzie tam, gdzie rosną trawy, krzewy i niskie zarośla.

Do zakażenia wirusem wystarczy samo ukłucie kleszcza, czas jego żerowania na skórze nie ma znaczenia, ponieważ wirus znajduje się w ślinie pasożyta. Chorobę mogą przenosić wszystkie stadia rozwojowe kleszcza, jednak największe znaczenie epidemiologiczne mają nimfy. Ze względu na niewielkie rozmiary często pozostają niezauważone na skórze.

Specjaliści podkreślają, że nie ma skutecznego sposobu całkowitego uniknięcia ukąszeń przez kleszcze ani możliwości rozpoznania, czy konkretny osobnik jest nosicielem wirusa. Nie istnieje również leczenie przyczynowe KZM, które mogłoby zatrzymać rozwój neurologicznej postaci choroby lub zapobiec jej powikłaniom.

Najskuteczniejszą metodą ochrony przed kleszczowym zapaleniem mózgu pozostają szczepienia. Dla uzyskania pełnej odporności konieczne jest przyjęcie trzech dawek szczepienia podstawowego, a następnie dawek przypominających co trzy do pięciu lat.

Szczepienie przeciw KZM jest w Polsce szczepieniem zalecanym i odpłatnym. Można je wykonać zarówno w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, jak i w prywatnych przychodniach. Osoby dorosłe mają również możliwość zaszczepienia się w aptekach prowadzących szczepienia.

W Warszawie realizowany jest program bezpłatnych szczepień przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu na lata 2025–2027. Obejmuje on pełny cykl trzech dawek i jest skierowany do mieszkańców stolicy w wieku od 20 do 59 lat.

Obserwuj nas na Google News