Światowy Dzień Mózgu. Eksperci przypominają, jak chronić zdrowie neurologiczne

Zdrowie mózgu powinno być traktowane równie poważnie jak zdrowie układu krążenia – przekonuje prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Z okazji Światowego Dnia Mózgu, przypadającego 22 lipca, ekspertka podkreśliła, że profilaktyka chorób neurologicznych opiera się w dużej mierze na tych samych zasadach co zapobieganie chorobom serca i nowotworom.

– Choroby mózgu należą do największych współczesnych wyzwań medycznych, społecznych i ekonomicznych. Żyjemy coraz dłużej i jest to ogromne osiągnięcie medycyny, jednak wiek nadal pozostaje głównym niemodyfikowalnym czynnikiem ryzyka wielu chorób prowadzących do niepełnosprawności, pogorszenia jakości życia, a nawet śmierci – wskazała prof. Sienkiewicz-Jarosz.

Do najpoważniejszych chorób mózgu należą m.in. udar mózgu, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona oraz inne schorzenia neurozwyrodnieniowe. Wraz z wiekiem zwiększa się również ryzyko padaczki, której przyczyna u osób starszych w ponad połowie przypadków związana jest z chorobami naczyniowymi mózgu.

Ekspertka zwróciła uwagę, że choć nie mamy wpływu na wiek ani predyspozycje genetyczne, wiele czynników ryzyka można skutecznie ograniczać. Szczególne znaczenie ma kontrolowanie ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu i glukozy, regularna aktywność fizyczna oraz zdrowa dieta.

– Właściwe leczenie nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, otyłości i zaburzeń lipidowych zmniejsza ryzyko nie tylko udaru mózgu, ale także zaburzeń poznawczych i otępienia – podkreśliła neurolog.

Na kondycję mózgu wpływa również codzienny styl życia. Specjaliści zalecają dietę bogatą w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i ryby, odpowiednią ilość snu, unikanie tytoniu, nikotyny i alkoholu oraz regularny ruch. Ważne są także aktywność intelektualna i społeczna.

– Czytanie książek, nauka nowych umiejętności, rozwijanie zainteresowań i utrzymywanie relacji z innymi ludźmi pomagają budować tak zwaną rezerwę poznawczą, która pozwala mózgowi dłużej zachować sprawność – wyjaśniła prof. Sienkiewicz-Jarosz.

Według szacunków ograniczenie modyfikowalnych czynników ryzyka może zapobiec lub opóźnić wystąpienie objawów nawet w około 45 proc. przypadków otępienia na świecie.

Polskie Towarzystwo Neurologiczne, Polskie Towarzystwo Kardiologiczne oraz Polskie Towarzystwo Onkologiczne prowadzą wspólne działania dotyczące profilaktyki chorób przewlekłych. Zdaniem ekspertów nie należy dzielić jej na osobne obszary – profilaktykę mózgu, serca czy nowotworów – ponieważ najważniejsze czynniki ryzyka tych chorób są w dużej mierze wspólne.

W maju 2026 roku prezesi trzech towarzystw podpisali wspólne stanowisko dotyczące wzmacniania profilaktyki zdrowotnej, wraz z tzw. „10-tką zdrowia”, czyli zestawem zasad ważnych dla zdrowia serca, mózgu i ograniczania ryzyka onkologicznego.

Prof. Sienkiewicz-Jarosz zwróciła uwagę, że Polska przeznacza na profilaktykę mniej środków niż wiele innych państw Unii Europejskiej. Jej zdaniem inwestowanie w zapobieganie chorobom oznacza dłuższe życie w zdrowiu, większą samodzielność pacjentów i lepszą odporność społeczeństwa.

Jednocześnie zaznaczyła, że w przypadku części chorób neurologicznych, takich jak choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane czy niektóre postacie padaczki, nie istnieją obecnie skuteczne metody całkowitego zapobiegania. Nie oznacza to jednak, że styl życia nie ma znaczenia.

– Te same zasady, uzupełnione o ograniczanie przewlekłego stresu, wspierają funkcjonowanie mózgu oraz całego organizmu. U osób już chorujących pomagają dłużej zachować sprawność, poprawiają jakość życia i wspierają leczenie – powiedziała.

Neurolog podkreśliła również znaczenie edukacji zdrowotnej i znajomości objawów alarmowych. Szczególnie ważne jest szybkie rozpoznanie udaru mózgu, który – podobnie jak zawał serca – jest stanem nagłym wymagającym natychmiastowej reakcji.

– Najskuteczniejsza terapia nie pomoże pacjentowi, który trafi do neurologa zbyt późno. W przypadku udaru o powodzeniu leczenia często decyduje szybkie wezwanie pomocy – zaznaczyła.

Światowy Dzień Mózgu ma przypominać, że o jego zdrowie warto dbać niezależnie od wieku.

– Chciałabym, abyśmy zaczęli traktować zdrowie mózgu tak samo poważnie jak zdrowie serca. Neurologia daje dziś coraz więcej możliwości, ale ogromny wpływ na nasze zdrowie mają również codzienne decyzje oraz warunki, w których żyjemy, pracujemy i starzejemy się – podsumowała prof. Sienkiewicz-Jarosz.

Obserwuj nas na Google News