Nie żyje najstarsza samosiołka z Czarnobyla
W wieku 100 lat zmarła Maria Uljanowna Czała, jedna z ostatnich osób mieszkających w Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia. Po katastrofie została ewakuowana z rodzinnej wsi, jednak rok później wróciła do swojego domu. Do końca życia pozostała w Kupowatem. Zmarła w wieku 100 lat Informację o śmierci M
Spis treści
W wieku 100 lat zmarła Maria Uljanowna Czała, jedna z ostatnich osób mieszkających w Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia. Po katastrofie została ewakuowana z rodzinnej wsi, jednak rok później wróciła do swojego domu. Do końca życia pozostała w Kupowatem.
Zmarła w wieku 100 lat
Informację o śmierci Marii Uljanownej Czały przekazali członkowie polskiej grupy Napromieniowani.pl, którzy od lat odwiedzają Czarnobylską Strefę Wykluczenia i organizują pomoc dla mieszkających tam samosiołów.
„Odeszła dzisiejszej nocy” – poinformowali 16 lipca. Jak przekazano, kobieta zostanie pochowana na cmentarzu w Kupowatem, wsi, w której przyszła na świat i spędziła niemal całe życie.
Polacy wielokrotnie dostarczali jej żywność oraz karmę dla kotów. Odwiedzili ją również 2 lutego 2026 roku, gdy obchodziła setne urodziny. Przywieźli wówczas tort i świeczki układające się w liczbę 100. Kobieta była już jednak zbyt słaba, aby je zdmuchnąć.
Maria Czała otrzymała również pamiątkowy medal z jej wizerunkiem oraz symbolami Polesia i atomu. Umieszczono na nim napis w języku ukraińskim upamiętniający setne urodziny.
Wróciła do domu rok po ewakuacji
Maria Czała urodziła się 2 lutego 1926 roku w Kupowatem, położonym na terenie obecnej Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia. Po awarii reaktora numer 4 w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej została w 1986 roku ewakuowana razem z innymi mieszkańcami zagrożonych terenów.
Rok później samowolnie wróciła do rodzinnej wsi. Obawiała się kolejnego wysiedlenia, dlatego – jak relacjonowali odwiedzający ją wolontariusze – przez kolejne lata nie opuszczała najbliższej okolicy swojego gospodarstwa.
Wyjazd związany z ewakuacją po katastrofie był ostatnim przypadkiem, gdy opuściła Kupowate. Po powrocie mieszkała tam przez blisko cztery dekady.
Jedna z ostatnich mieszkanek zamkniętej strefy
Osoby, które mimo zakazów powróciły do swoich domów po katastrofie, zaczęto nazywać samosiołami. Byli to przede wszystkim starsi mieszkańcy wsi, którzy nie potrafili odnaleźć się w nowych miejscach i decydowali się wrócić na rodzinne tereny pomimo skażenia oraz administracyjnych ograniczeń.
Kupowate przez lata określano mianem „stolicy samosiołów”. Do wsi wróciła część osób wcześniej ewakuowanych. Z czasem liczba mieszkańców systematycznie malała, a Maria Czała stała się jedną z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych osób żyjących na terenie strefy.
Samosiołowie prowadzili gospodarstwa, uprawiali warzywa, hodowali zwierzęta i korzystali z produktów zbieranych w okolicznych lasach. Wielu z nich żyło w znacznym oddaleniu od placówek medycznych, sklepów i innych podstawowych usług.
Katastrofa zmieniła życie tysięcy ludzi
Do katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło w nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku. Podczas testu przeprowadzanego w reaktorze numer 4 nastąpiła utrata kontroli, a następnie eksplozja i pożar. Do atmosfery uwolnione zostały duże ilości materiałów promieniotwórczych.
W 1986 roku z terenów położonych wokół elektrowni ewakuowano około 116 tysięcy osób. W kolejnych latach przesiedlono następnych mieszkańców skażonych obszarów Ukrainy, Białorusi i Rosji.
Wokół elektrowni utworzono strefę wykluczenia obejmującą obszar w promieniu około 30 kilometrów. Możliwość zamieszkania i swobodnego poruszania się po tym terenie została ograniczona. Mimo to część dawnych mieszkańców zdecydowała się wrócić do opuszczonych domów.
Radioaktywna chmura przemieściła się nad znaczną częścią Europy. W Polsce profilaktyczne preparaty jodowe, znane powszechnie jako płyn Lugola, podano 18,5 mln osób, w tym 10,5 mln dzieci.
Źródło: WM.pl (Wolne Media / Grupa WM)