Kontrola po skardze. NIK wykryła problemy w urzędzie ochrony zabytków w Olsztynie
W latach 2020-2025 (do marca) do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Olsztynie wpłynęło w sumie 71 informacji o złym technicznym stanie zabytków. Ponad połowa (47) została złożona w formie pisemnej. Wszystkie listy oraz e-maile były podpisane przez nadawców, poza jednym.
Jak podał NIK, średni czas podjęcia przez pracowników urzędu działań w sprawie zgłaszanych nieprawidłowości wynosił 36 dni. Do tego, w 13 przypadkach reakcja pojawiała się dopiero po upływie od 102 do 1452 dni (po prawie 4 latach).
Zdaniem jednostki kontrolnej, nie stosowano zapisów Kodeksu postępowania administracyjnego (dział VIII Skargi i wnioski). Do tego, w olsztyńskim urzędzie nie ma ustalonych wewnętrznych procedur związanych z rozpatrywaniem skarg czy wniosków.
Kontrola NIK-u miała miejsce w olsztyńskim urzędzie po skardze, która wpłynęła do jednostki w styczniu 2025 roku. W trakcie wykryto m.in. problemy z komunikacją. Prócz tego, zgłoszenia uznawano za „sygnał” lub „donos”, a nie skargę czy wniosek.
- O tym, czy pismo jest skargą lub wnioskiem, decyduje jego treść - nie forma - a tryb jego złożenia i rozpatrzenia regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego
- podkreślał NIK w komunikacie z 1 lipca 2026 roku.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Olsztynie zadeklarował zrealizowanie wniosków. Z kolei NIK zamierza monitorować sytuację.
Zwróciliśmy się do WUOZ w Olsztynie z prośbą o ustosunkowanie się do sytuacji. Jak poinformowała kierowniczka wydziału Inspekcji Zabytków Nieruchomych i Ruchomych, Małgorzata Przybyszewska-Koźbiel, jednostka działa zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
- W ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, na podstawie której działa organ konserwatorski nie ma żadnych regulacji prawnych w kwestii zgłoszeń/donosów dotyczących złego stanu obiektu zabytkowego przez sygnalistów. Takie działania organ realizuje poprzez wewnętrzne ustalenia zasad działania - poinformowała na prośbę naszego portalu Przybyszewska – Koźbiel.
I dodała: - W pierwszej kolejności pracownicy dokonywali oględzin w terenie, mających na celu ustalenie, czy zgłaszane okoliczności znajdują potwierdzenie w stanie faktycznym. W związku z tym, iż część zgłoszeń miała charakter nieuzasadniony, a niekiedy wręcz zawierała informacje nieprawdziwe lub wynikające ze złej woli zgłaszających (konfliktów sąsiedzkich), każdorazowo dążono do rzetelnego sprawdzenia ich zasadności .
Jak podała, zgłoszeń czy donosów dotyczących złego stanu obiektu zabytkowego było w ostatnich 5 latach 71 i wszystkie zostały rozpatrzone.
- W WUOZ w Olsztynie mamy zasadę rozpatrywania wniosków do miesiąca - powiedziała kierowniczka, dodając, że niektóre sprawy zajmują więcej czasu.
Małgorzata Przybyszewska-Koźbiel zauważyła, że sytuacja najprawdopodobniej wygląda tak w innych urzędach tego typu w kraju.