Ochrona zabytków kontra stadion. Co dalej z planami miasta?
08.07.2026 Plany budowy nowego stadionu piłkarskiego na terenach dawnego Elanexu w Częstochowie komplikują się przez rozszerzoną ochronę konserwatorską tego obszaru. Władze miasta przekonują, że służby konserwatorskie znały koncepcję lokalizacji stadionu, a mimo to podjęły decyzje, które — zdaniem
08.07.2026
Plany budowy nowego stadionu piłkarskiego na terenach dawnego Elanexu w Częstochowie komplikują się przez rozszerzoną ochronę konserwatorską tego obszaru. Władze miasta przekonują, że służby konserwatorskie znały koncepcję lokalizacji stadionu, a mimo to podjęły decyzje, które — zdaniem magistratu — znacząco ograniczają możliwości inwestycyjne.
Spór dotyczy zakresu ochrony konserwatorskiej zespołu dawnego Elanexu. Według Urzędu Miasta Częstochowy to właśnie ten zakres przesądza dziś o tym, czy na tym terenie będzie można zlokalizować planowany stadion. Magistrat podkreśla, że decyzje zwiększające poziom ochrony zapadły już po przedstawieniu wstępnych planów budowy obiektu.
Miasto zaznacza, że o planowanej lokalizacji stadionu wiedziały zarówno częstochowska delegatura konserwatora zabytków, jak i Wojewódzki oraz Generalny Konserwator Zabytków. Informacje te miały wynikać z miejskich prezentacji, doniesień medialnych, a także pism i odwołań składanych przez samorząd w toku postępowania konserwatorskiego.
Jeszcze w 2024 roku, na etapie przygotowywania wstępnego studium wykonalności stadionu, przedstawiciele firmy pracującej na zlecenie miasta mieli uzyskać od służb konserwatorskich potwierdzenie ówczesnego zakresu ochrony obiektów Elanexu. Później, 25 marca 2025 roku, odbyły się oględziny w terenie z udziałem przedstawicieli miasta i urzędu konserwatora. Teren odwiedziła również Generalna Konserwator Zabytków — 16 kwietnia 2026 roku — zanim podtrzymana została decyzja o rozszerzonej ochronie zespołu Elanexu w imieniu Ministra Kultury.
Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazywał, że formalnie nie uzgadniał żadnego dokumentu dotyczącego budowy stadionu. Miasto odpowiada jednak, że takiego dokumentu nie mogło jeszcze przedstawić, ponieważ na tym etapie kluczowe było właśnie ustalenie, jaki zakres ochrony konserwatorskiej będzie obowiązywał na terenie byłego zakładu. Dopiero po rozstrzygnięciu tej kwestii możliwe byłoby bardziej szczegółowe programowanie inwestycji, w tym przygotowanie programu funkcjonalno-użytkowego czy późniejszego projektu budowlanego.
Postępowanie konserwatorskie rozpoczęło się niedługo po tym, jak miasto zaprezentowało wstępną koncepcję stadionu na terenach Elanexu i pojawiła się perspektywa licytacji komorniczej nieruchomości. Częstochowa ostatecznie wygrała licytację, co — według władz miasta — stworzyło realną szansę na rewitalizację tej części Starego Miasta.
Magistrat przypomina, że przejęcie terenu było konieczne, aby móc prowadzić dalsze prace nad koncepcją stadionu. Na gruncie nienależącym do miasta samorząd mógł bowiem finansować wyłącznie wstępne studium wykonalności. Dopiero własność nieruchomości otwiera drogę do kolejnych etapów przygotowania inwestycji.
Władze Częstochowy łączą teren dawnego Elanexu nie tylko z budową stadionu. W szerszej koncepcji „Przędzalni Przyszłości” widzą także przestrzeń dla inwestycji mieszkaniowych, hotelowych, biurowych i usługowych, które miałyby przywrócić ten fragment Starego Miasta mieszkańcom.
Za lokalizacją stadionu na terenach Elanexu opowiadali się również przedstawiciele Rakowa Częstochowa. Według miasta klub widział w tym miejscu szansę na stworzenie publiczno-prywatnego, wielofunkcyjnego projektu.
Samorząd odwołał się od decyzji wojewódzkiego konserwatora, uznając ją za zbyt daleko idącą, ponieważ objęła cały zespół budynków wraz z gruntami. Po niemal roku oczekiwania odwołanie nie przyniosło jednak zmiany stanowiska. Decyzja została utrzymana w mocy z upoważnienia Ministra Kultury.
Miasto podkreśla, że przedstawiało argumenty za ochroną najcenniejszych obiektów zespołu Elanexu, ale — jak twierdzi — nie zostały one uwzględnione ani przez wojewódzkiego konserwatora, ani w postępowaniu odwoławczym.
W komunikacie magistrat zaznacza, że instytucje publiczne mają prawo podejmować niezależne decyzje w ramach swoich kompetencji, ale ponoszą też odpowiedzialność za ich skutki. Obecnie władze Częstochowy pozostają w dialogu z zarządem Rakowa i szukają najlepszego rozwiązania dla planowanego stadionu. W grę może wchodzić także alternatywna lokalizacja.
opr. red. fot. UM
Zadaj pytanie
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt strony
Źródło: Życie Częstochowy i powiatu