Czy Zbiornik Racibórz jest gotowy walki z powodzią? Wciąż ma ograniczenia w piętrzeniu wody

Posłanka Lenartowicz zapytała w Wodach Polskich, czy Zbiornik Racibórz jest w gotowości funkcji przeciwpowodziowej?

Zbiornik Racibórz broni przed powodzią mieszkańców trzech województw. Od 2024 roku - ówczesnej powodzi - jest poddawany analizom i ocenom technicznym, a także przeszedł naprawy.

Gabriela Lenartowicz zaznaczyła, że oczekuje kompleksowej i aktualnej informacji na temat stanu zaawansowania tych prac oraz gotowości obiektu do pełnienia jego strategicznej funkcji przeciwpowodziowej.

Wiesz coś więcej na ten temat?

Napisz do nas

Gabriela Lenartowicz - posłanka na Sejm RP wysłała swoje pytania 17 czerwca 2026 r. adresując je na Marcina Jarzyńskiego zastępcę prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

• W związku z informacjami dotyczącymi skutków powodzi z września 2024 roku na terenie zbiornika przeciwpowodziowego Racibórz Dolny oraz prowadzonych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie ekspertyz technicznych i działań naprawczych, zwracam się z prośbą o przedstawienie aktualnych informacji dotyczących stanu zaawansowania tych prac oraz gotowości obiektu do pełnienia jego strategicznej funkcji przeciwpowodziowej - napisała pani poseł. Lenartowicz podała, że Zbiornik Racibórz Dolny jest jednym z najważniejszych elementów systemu ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i odgrywa kluczową rolę dla bezpieczeństwa mieszkańców województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego.

• Po przejściu fali powodziowej we wrześniu 2024 roku Wody Polskie informowały o konieczności przeprowadzenia szczegółowych analiz technicznych, oceny funkcjonowania poszczególnych elementów infrastruktury zbiornika oraz wykonania prac związanych z usunięciem skutków powodzi - zaznaczyła posłanka.

• Mając na uwadze znaczenie obiektu dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego regionu oraz zainteresowanie opinii publicznej jego stanem technicznym, zwracam się o przedstawienie aktualnych informacji dotyczących wyników przeprowadzonych ekspertyz, zakresu realizowanych prac oraz etapu ich wdrażania - to fragment jej pisma do PG Wody Polskiej.

10 kwestii wymagających wyjaśnień

Jaki jest aktualny stan techniczny zbiornika Racibórz Dolny, w szczególności w zakresie wałów, systemów drenażowych oraz pozostałych elementów infrastruktury hydrotechnicznej odpowiedzialnych za jego bezpieczne funkcjonowanie?

Jakie nieprawidłowości, uszkodzenia lub zjawiska wymagające interwencji zostały zidentyfikowane w wyniku powodzi z września 2024 roku oraz jakie były ich przyczyny?

Na jakim etapie znajdują się obecnie ekspertyzy techniczne oraz prace naprawcze prowadzone na terenie zbiornika?

Które z zaplanowanych działań zostały już zakończone, które są w trakcie realizacji, a które pozostają na etapie przygotowania lub postępowań przetargowych?

Jaki jest przewidywany termin zakończenia wszystkich działań naprawczych oraz osiągnięcia przez zbiornik pełnej projektowej zdolności operacyjnej i przeciwpowodziowej?

Czy obecny stan techniczny zbiornika pozwala na jego pełne wykorzystanie zgodnie z parametrami projektowymi w przypadku wystąpienia kolejnej fali powodziowej?

Czy do czasu zakończenia wszystkich prac naprawczych obowiązują jakiekolwiek ograniczenia w zakresie jego eksploatacji, w szczególności dotyczące możliwości retencjonowania wód powodziowych na poziomie projektowym?

Jakie środki finansowe zostały dotychczas przeznaczone na usuwanie skutków powodzi na terenie zbiornika Racibórz Dolny oraz jakie dodatkowe nakłady są planowane w kolejnych etapach prac?

Czy Wody Polskie przewidują konieczność realizacji dodatkowych inwestycji lub modernizacji wynikających z doświadczeń eksploatacyjnych zbiornika podczas powodzi z września 2024 roku?

Mając na uwadze nadrzędne znaczenie zbiornika Racibórz Dolny dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego regionu, proszę o przedstawienie harmonogramu dalszych działań oraz wskazanie przybliżonego terminu, w którym obiekt osiągnie pełną zdolność operacyjną zgodnie z założeniami projektowymi - dodała posłanka.

Lenartowicz zwróciła się o odniesienie się do kwestii finansowania planowanych działań prosząc o wskazanie, jakie środki finansowe są przewidywane na realizację niezbędnych prac, z jakich źródeł mają pochodzić (programy krajowe, środki budżetowe, fundusze unijne lub inne), oraz w jakiej perspektywie czasowej planowane jest ich uruchomienie.

• Oczekuję przedstawienia kompleksowej i aktualnej informacji w powyższym zakresie, mając na uwadze, że zbiornik Racibórz Dolny pełni kluczową funkcję w systemie ochrony przeciwpowodziowej, a jego sprawność ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców dużej części południowej Polski - podsumowała Gabriela Lenartowicz. 10 lipca na pytania posłanki odpowiedział Łukasz Obrusznik z PG Wody Polskie.

Przypomniał, że Zbiornik Racibórz Dolny we wrześniu 2024 roku przyczynił się do obniżenia fali powodziowej na rzece Odrze piętrząc wodę w czaszy zbiornika. Został wypełniony w 80% magazynując 148 mln m sześc. wody.

Po przejściu wezbrania został poddany kontroli technicznej przez Centrum Technicznej Kontroli Zapór, w wyniku której zalecono:

odżwirowanie i odmulenie kanału dopływowego do BPS, likwidację odsypiska na dolnym stanowisku budowli do końca 2026 r.;

doprowadzenie do sprawności sieć piezometryczej (POK i POp) do końca 2026 r.;

zaktualizowanie wartości przepływów przez BPS w relacji z odpowiadającymi im stanami wody dolnej co należy uwzględnić w instrukcji eksploatacyjnej do końca 2026r.;

zaprzestanie ornego użytkowania bezpośrednio poniżej drogi serwisowej na dolnym stanowisku zapory czołowej, utrudniającego obserwację przedpola zapory, w kontekście ewentualnych przebić hydraulicznych i utworzenie w tym miejscu 50-metrowego pasa trwałego użytku zielonego do końca 2025 r.; sukcesywne uzupełnianie zadarnienie skarpy odwodnej zapory czołowej i skarp przejazdów drogowych;

doprowadzenie do właściwego stanu koryta cieku Psina i obniżenia niwelety drogi serwisowej wzdłuż przełożonego koryta Psiny na odcinku km 2+200 do 2+250;

wyremontowanie dylatacji pionowych oraz poziomych pomiędzy filarami a płytami przelewów na Budowli Przelewowo Spustowej: likwidację bąbelkowania na krawędzi materacy elastycznych i skarpy rowu opaskowego wzdłuż zapory czołowej (km 1+670 + 1+840). Część zaleceń pokontrolnych została zrealizowana już w 2025 r., w szczególności obejmowała ona następujące zadania:

• naprawa wyboju na początkowym odcinku kanału odprowadzającego do Budowli Przelewowo Spustowej, zbiornik Racibórz Dolny, m. Racibórz - 576 870 zł.

zabudowa wyrwy w rejonie drogi wewnętrznej wraz z zabezpieczeniem przepustu odprowadzającego wodę z wyrobisk z czaszy zbiornika Racibórz do rzeki Odry, m. Lubomia - 134 172,95 zł,

uszczelnienie powierzchni betonowych na ścianach maszynowni Budowli Przelewowo- Spustowej - 49 815 zł,

naprawa połączenia kołnierzowego w pompie nr 4 na przepompowni Lubomia - 45 829,80 zł,

wykonanie i zamontowanie nowych łat wodowskazowych na jazie wpustowo-spustowym polderu Buków oraz przy przepompowni Roszków - 24 389,67 zł,

naprawa asfaltowej drogi przejazdowej w km 8+750 zapory lewobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny 145 895,61 zł

zabudowa wyrwy i wyboju w rejonie przelewu stałego polderu Buków - 943 117,69 zł,

zabudowa wyrwy pomiędzy rzeką Odrą a stawem Srebrniok, lewy brzeg rzeki Odry - 271 809,58 zł,

naprawa drogi serwisowej od strony odwodnej km 7+200 do 8+500 zapory prawobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny - 286 882,31 zł,

remont przepustu drogowego w czaszy polderu Buków - 29 314,11 zł,

zabudowa wyrwy pomiędzy wyrobiskami wraz z wykonaniem przepustu na polderze Buków - 174 299,45 zł,

sporządzenie dokumentacji uzupełniającej do Instrukcji Eksploatacji Zbiornika w zakresie przepływu przez Budowlę Przelewowo Spustową - 101 768,97 zł,

wykonanie ekspertyzy ustalającej przyczynę wysiąku wody z drenażu w rowie opaskowym na zaporze czołowej w km 1+700 zbiornika Racibórz Dolny - 140 828,85 zł,

wykonanie ekspertyzy ustalającej przyczyny pojawienia się wody na jezdni asfaltowej na zaporze lewobrzeżnej w km 9+300 - 109 192,02 zł,

wykonanie naprawy drabin z koszem zabezpieczającym oraz zamknięć wnęk remontowych na filarach Budowli Przelewowo Spustowej zbiornika Racibórz - 147 870,60 zł,

przegląd i naprawa systemu ASTKZ zbiornika Racibórz Dolny - 674 544,30 zł

zaprzestanie ornego użytkowania poniżej zapory czołowej.

W roku 2026 podjęto kolejne zadania w celu przywrócenia pełnej sprawności zbiornika:

1. Odmulenie kanału doprowadzającego do Budowli Przelewowo Spustowej (zbiornik Racibórz Dolny) 1 276 981,76 zł - (realizacja).

2. Likwidacja odsypiska w korycie rzeki Odry wraz z odcinkowym zabezpieczeniem wyerodowanych skarp poniżej mostu kolejowego relacji Rybnik-Chałupki - 1 576 245,09 zł (realizacja).

3. Wykonanie naprawy/zabezpieczenia wysięków wody w dnie rowu Tworkowskiego, w czaszy zbiornika wyrównawczego pompowni Buków i zaniżenia drogi na zaporze lewobrzeżnej zgodnie z wykonaną ekspertyzą - 1 500 000 zł (przetarg w przygotowaniu).

4. Wykonanie naprawy/zabezpieczenia ławki i rowu opaskowego na zaporze czołowej oraz poprawy odwodnienia na drodze serwisowej na zaporze lewobrzeżnej zgodnie z wykonaną ekspertyzą - zbiornik Racibórz - 1 000 000 zł (przetarg w przygotowaniu).

5. Wprowadzenie zmian w dokumentacji zbiornika Racibórz dotyczących przepływu wody przez budowlę BPS, wynikających z ekspertyzy - 84 870 zł.

6. Wykonanie pomiarów kontrolnych w technice lidar zbiornika Racibórz i polderu Buków wynikających z ekspertyzy - 48 708 zł (realizacja).

7. Wykonanie przeglądu mechanicznego i elektrycznego wraz z wykonaniem napraw na zbiorniku Racibórz i polderze Buków po przejściu wezbrania - 3 000 000 zł (przetarg w przygotowaniu).

8. Naprawa dróg serwisowych zbiornika Racibórz i polderu Buków - 198 178,81 zł (zakończono).

9. Wykonywanie badań oleju hydraulicznego napędów hydraulicznych Budowli Utrzymanie systemu ASTKZ piezometrów zbiornika Racibórz Dolny (utrzymanie komunikacji - 525 kart SIM) 29 480,39 zł (realizacja). -

10. Przegląd pogwarancyjny agregatów prądotwórczych - zbiornik Racibórz Dolny i polder Buków (8 agregatów) -50 061 zł (zakończono).

11. Serwis stacji transformatorowych - Zbiornik Racibórz i polder Buków (6 stacji transformatorowych) oraz serwis stacji trafo stopień wodny Koźle (1 stacja transformatorowa) - 38 920 zł (realizacja).

12. Serwis baterii kondensatorów na obiektach hydrotechnicznych zbiornika Racibórz Dolny - 9 900 zł (zakończono).

13. Przegląd głównego złącza GLR AY84 w rozdzielnicy SN 20kV ZK-SN Racibórz Zapora na zapleczu eksploatacyjnym zbiornika Racibórz Dolny oraz pomiary kabli SN (rezystancja izolacji) na przepompowniach Lubomia i Buków - 27 921 zł (realizacja).

14. Przegląd zasilaczy / UPS na obiektach hydrotechnicznych zbiornika Racibórz Dolny i polderu Buków 19 800 zł (realizacja).

15. Koszenie kanału dopływowego i odpływowego do Budowli Przelewowo Spustowej (BPS) zbiornika Racibórz Dolny - 61 500 zł (przetarg).

16. Przegląd pogwarancyjny 4 szt. pomp BBA BA 300K użyczonych jednostkom OSP pow. raciborski oraz pompy dużej wydajności BBA BA 700G serwis pogwarancyjny wraz z usunięciem stwierdzonych usterek - 33 935,70 zł (realizacja).

17. Przegląd gruntowny (6-letni) pomp zatapialnych na przepompowniach Buków i Lubomia (10 pomp Xylem Flygt) - 550 000 zł (przetarg w przygotowaniu).

18. Uporządkowanie terenu z dzikich wysypisk śmieci z czaszy zbiornika Racibórz Dolny - 7500 zł (realizacja).

19. Naprawa lamp (opraw oświetleniowych) na drodze dojazdowej do polderu Buków" - 12 177 zł (realizacja).

20. Usprawnienie systemu alarmowego na polderze Buków wraz z opracowaniem dokumentacji -35 000 zł (przetarg w przygotowaniu).

21. Utrzymanie systemu ASTKZ piezometrów zbiornika Racibórz Dolny (przegląd, wymiana baterii, kalibracja, diagnostyka) - 57 072 zł (realizacja).

22. Naprawa uszkodzonych reperów na zbiorniku Racibórz i polderze Buków wraz z pomiarami geodezyjnymi - 15 448,80 zł (realizacja).

23. Demontaż nieczynnego fragmentu linii średniego napięcia w czaszy polderu Buków, m. Roszków - 29 520 zł (realizacja).

24. Montaż 2 słupów z oświetleniem i kamerą na rozdziale wód rzeki Psiny zasilanych przez akumulator i panel PV - Zbiornik Racibórz - 22 140 zł (realizacja).

25. Naprawa i konserwacja sieci piezometrów w sąsiedztwie zbiornika Racibórz i polderu Buków - 61 500 zł (przetarg w przygotowaniu).

26. Naprawa drogi z płyt ażurowych na polderze Buków - droga przy stopie skarpy odpowietrznej zapory prawobrzeżnej w km 8+050 do 8+700 - 97 785,02 zł (zakończono).

27. Naprawa drogi serwisowej na koronie wału działowego polderu Buków - 10 875,05 zł (realizacja).

28. Wymiana łat wodowskazowych na obiektach zbiornika Racibórz Dolny w związku z zmianą układu odniesienia z PL-KRON86-NH na PL-EVRF 2007-NH - 110 700 zł (realizacja).

29. Wykonanie badań geofizycznych dla zadania Doszczelnienie przesłony przeciwfiltracyjnej zapory czołowej wraz z robotami towarzyszącymi na terenie Zbiornika Racibórz Dolny" -46 198,80 zł (zakończono).

30. Przegląd pogwarancyjny sprzętu mobilnego spalinowego typu pompa, silniki zaburtowe, rębak, maszt oświetleniowy - będących na wyposażeniu zbiornika Racibórz Dolny 20 000 zł (przygotowanie przetargu).

31. Konserwacja (odmulenie) rowu opaskowego wzdłuż zapory prawobrzeżnej zbiornika Racibórz (km 0+650 do km 6+400) - 120 000 zł (przygotowanie przetargu).

32. Naprawa sterownika Siemens $7400 na przepompowni Lubomia - 25 000 zł (przygotowanie przetargu). Do czasu ostatecznej weryfikacji ustaleń ekspertyz w sprawie warunków gruntowych w obrębie uszkodzeń koryta Rowu Tworkowskiego, gejzerów powstałych przy ujściu kanału rybackiego oraz w czaszy zbiornika wyrównawczego pompowni Buków, ponadto w sprawie zagęszczenia podłoża pod ławką i rowem opaskowym zapory czołowej na długości bąbelkowania km 1+670 - 1+840, a następnie wdrożenia przyjętych rozwiązań, ograniczono piętrzenie w zbiorniku do rzędnej 193,80 m n.p.m. Kr. który odpowiada rzędnej piętrzenia z września 2024 r.

• Podsumowując, obiekt może być bezpiecznie użytkowany zgodnie z obowiązującymi pozwoleniami i instrukcjami eksploatacyjnymi, z uwzględnieniem zaleceń pokontrolnych oraz obowiązujących ograniczeń w zakresie jego funkcjonowania - stwierdził Łukasz Obrusznik z PG Wody Polskie. Ludzie

Poseł na Sejm RP

---

Źródło: nowiny.pl