Wkrótce 30. międzynarodowy Festiwal Szekspirowski. Czym nas zaskoczy?
Festiwal potrwa od 23 lipca do 2 sierpnia 2026 r., a jego programu jest dostępny na stronie festiwalu.
„Pochwała szaleństwa”
Tegoroczne motto jest hołdem dla prof. Jerzego Limona, wizjonera i twórcy festiwalu, którego marzenie o odbudowie elżbietańskiego teatru w Gdańsku wciąż inspiruje artystów i publiczność z całego świata. 30. edycja Festiwalu Szekspirowskiego będzie świętem pełnym znaczeń – symbolicznym domknięciem tylu lat artystycznych poszukiwań oraz powrotem do źródeł wizji, która zapoczątkowała cały projekt. W 1997 r. powstał Festiwal Szekspirowski, a przed nim Dni Szekspirowskie, które miały rozsławić ideę budowy Teatru Szekspirowskiego, a same stały się jednym z najciekawszych letnich wydarzeń w Polsce. Teatr został otwarty w 2014 r.
– „Pochwała szaleństwa” odwołuje się do niezwykłej determinacji prof. Jerzego Limona – marzyciela i wizjonera, którego wiara, upór i marzenia doprowadziły nie tylko do powstania festiwalu, lecz także do odbudowania Teatru Szekspirowskiego w miejscu, w którym działał on przed czterema stuleciami. To właśnie „furor divinus” twórcze szaleństwo profesora stało się motorem powstania naszej instytucji i festiwalu szekspirowskiego. W jubileuszowym roku chcemy do niego wrócić, uhonorować je i zainspirować nim kolejne pokolenia – dyrektorka Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego Agata Grenda.
Będzie to festiwal pełen atrakcyjnych, ludycznych i głośnych wydarzeń towarzyszących oraz teatru z najwyższej półki. U Szekspira sacrum przeplata się z profanum i dokładnie tak będzie w czasie 30. edycji festiwalu.
Konkurs o nagrodę Złotego Yoricka
To plebiscyt na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych dziełami Williama Szekspira, który odbywa się od 1994 r. Jest podsumowaniem polskich szekspirowskich realizacji danego sezonu artystycznego. Widzowie jubileuszowej edycji festiwalu zobaczą w tym roku trzy wyjątkowe produkcje.
Do finału konkursu o Złotego Yoricka podczas 30. Festiwalu Szekspirowskiego zakwalifikowały się: „Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” (reżyseria Robert Talarczyk, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach(, „Hamleta” (reżyseria Kamil Białaszek, Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie) oraz „Hamlet” ((reżyseria Jacek Jabrzyk, Teatr Zagłębia w Sosnowcu). Zwycięski teatr otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł.
W tym roku do finału zakwalifikowały się:
„Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku”, reż. Robert Talarczyk – Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach – 24 lipca
Historyczne wydarzenie na Festiwalu Szekspirowskim – pierwsze w dziejach teatru wystawienie arcydzieła Szekspira w całości po śląsku, w przekładzie Mirosława Syniawy. Robert Talarczyk zderza surowość „starego Śląska” z nowoczesną formą i pulsującą, basową muzyką autorstwa Miuosha.
„Hamlet”, reż. Jacek Jabrzyk – Teatr Zagłębia w Sosnowcu – 27 lipca
Sosnowiecka interpretacja zachowuje strukturę dramatu Szekspira, ale przenosi odbiorców w sam środek współczesnego chaosu informacyjnego i presji mediów społecznościowych. Elsynor przypomina tu wirtualną sieć, w której podsłuchy i plotki mają siłę faktów, a bohaterowie żyją w zupełnie odmiennych wymiarach. Spektakl Jabrzyka był bezpośrednio inspirowany autentyczną historią nastolatka szukającego oparcia w rozmowie ze sztuczną inteligencją. W efekcie na scenie kluczową rolę odgrywają zaawansowane nowe media – generowane na żywo przez AI obrazy oraz kamery live, obnażające technologiczną samotność człowieka.
„Hamlet”, reż. Kamil Białaszek – Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie – 1 sierpnia
Radykalna adaptacja, która przenosi akcję klasycznego dramatu w duszne realia technofeudalizmu, gdzie absolutną władzę sprawują brutalne państwa-korporacje, a w spółce produkującej modele AI wybucha krwawy bunt. Spektakl stawia bezwzględną diagnozę rewolucyjnemu potencjałowi pokolenia Z, a uwięzionego w późnym kapitalizmie korporacyjnego Hamleta gra Antek Sztaba, któremu na scenie towarzyszy głośny bit autorstwa producenta muzycznego Barto Katta (Bartłomieja Garguli).
Konkurs o Nowego Yoricka
W tegorocznej edycji do konkursu wpłynęły 22 zgłoszenia od studentów reżyserii ze wszystkich szkół w Polsce, reżyserów na początku swojej drogi zawodowej oraz niezależnych kolektywów artystycznych. Wyłonieni laureaci realizują swoje pomysły z zespołami aktorskimi partnerskich teatrów w formule „work in progress”. Każda z realizacji została sfinansowana kwotą 25 tys. zł, w ramach finansowej części nagrody. Jako „work in progress” zaprezentowane zostaną one podczas festiwalu i ocenione przez międzynarodowe jury, po czym partnerskie sceny mogą przenieść produkcje do swoich regularnych repertuarów, prezentując je w pełnowymiarowej formule.
Podczas 30. edycji będzie można zobaczyć:
„Hej Hamlet”, reż. Aniela Płudowska – realizacja we współpracy z Teatrem Współczesnym w Szczecinie – 25 lipca
Spektakl przenosi do post-AI świata Elsynoru, w którym rzeczywistość straciła swoją stałość i jest płynnie modyfikowana przez promptera, stawiając pytania o naturę relacji człowieka ze sztuczną inteligencją. Twórcy proponują intrygującą sytuację wyjściową: bezpośrednią konfrontację Hamleta granego przez żywych aktorów z wygenerowanym głosem AI. Za eksperymentalną oprawę dźwiękową i sound design odpowiada Justyna Stasiowska – queerowa śląska artystka dźwięku, której głośne instalacje performatywne prezentowane były m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz CSW Ujazdowski.
„Juliusz Cezar”, reż. Kuba Zubrzycki – Teatr Nowy im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu – 27 lipca
Wyrazisty gest inscenizacyjny przenosi akcję z rzymskiego forum do współczesnego studia telewizyjnego – przestrzeni, w której polityka staje się czystym, medialnym performance’em opartym na sile obrazu i kontroli narracji. Reżyser spektaklu, Kuba Zubrzycki, buduje swoje unikalne, wrażliwe spojrzenie na społeczne mechanizmy manipulacji poprzez wieloletnie doświadczenie warsztatowe zdobywane na marginesie społeczeństwa – osobiście prowadził bowiem zajęcia teatralne m.in. w zakładach poprawczych, ośrodkach leczenia uzależnień oraz schroniskach dla osób bezdomnych.
„Romeo i Julia”, reż. Maciej Jaszczyński – Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie – 30 lipca
Odczytanie Szekspira w realiach późnego kapitalizmu, w którym akcja została osadzona w surowej przestrzeni fabryki maszyn, pośród regałów pełnych zapomnianych śrubek, gdzie miłość manifestuje się jako ostatnia forma oporu. Reżyser, absolwent Ravensbourne University London i zdobywca Grand Prix na festiwalu Istropolitana w Bratysławie, decyduje się na wyrazisty zabieg demitologizacji romantycznej opowieści. Przesuwa on perspektywę wiekową bohaterów – w jego interpretacji nie są oni nastolatkami, lecz osobami po trzydziestce, które mimo dorosłości wciąż pozostają zależne od rodziców i mieszkają z nimi.
Konkurs SzekspirOff
Konkurs SzekspirOff odbywa się od ponad 10 lat. Jego celem jest finansowe wsparcie najbardziej wartościowych projektów artystycznych opartych na twórczości Williama Szekspira lub nią inspirowanych. W tym roku nabór spotkał się z ogromnym zainteresowaniem, a w szranki stanęły liczne OFF-owe, niezależne zespoły teatralne oraz twórcy indywidualni. Kwota produkcyjnego wsparcia dla wyłonionych laureatów wynosi 25 tys. zł. Nagrodzone projekty mają swoje premiery w trakcie festiwalu, gdzie ocenia je międzynarodowe jury, przyznając nagrody finansowe ze specjalnej puli o łącznej wartości 15 tys. zł. Selekcjonerką konkursu jest Katarzyna Knychalska, założycielka i prezeska Fundacji Teatr-Nie Taki we Wrocławiu, wydawczyni, redaktorka naczelną portalu Teatralny.pl i czasopisma o teatrach niezależnych „nietak!t”.
Finaliści i finalistki:
„Będziesz ze mna chodzić ?”, reż. Ewa Platt 24 lipca
Spektakl przenosi motywy ze „Snu nocy letniej” oraz „Zachodów straconych miłości” w brutalny i duszny kontekst świata współczesnej młodzieży, gdzie wyznanie miłości staje się narzędziem upokorzenia i cyberprzemocy. Las staje się tu miejscem przyzwolenia na okrucieństwo stojące poza moralnością, tłumaczonym chwilowym obłędem lub snem.
„Cały świat jest sceną”, reż. Robert Traczyk – 25, 26, 27 i 28 lipca
Innowacyjne, nielinearne połączenie gry typu escape room z immersyjnym doświadczeniem teatralnym. Fabuła opiera się na tajemniczym zniknięciu obsady tuż przed wielką premierą, po której pozostała jedynie pełna sekretów garderoba. Co ciekawe, aby podjąć wyzwanie i rozwikłać zagadkę ukrytą w przedmiotach, widzowie wcale nie potrzebują głębokiej wiedzy o dziełach Szekspira – kluczami do wygranej są spostrzegawczość oraz umiejętność współpracy.
„Lady staje się Makbetem”, reż. Olesia Nieżywa i zespół „Inwazja” – 26 lipca
„Lady staje się Makbetem” to telewizyjne late night show, w którym na scenie dochodzi do fikcyjnego spotkania trzech niezwykłych bohaterek: Lady Makbet, Lady Szekspir oraz ikony feminizmu, Lady Woolf. Spektakl w zabawny i bezkompromisowy sposób porusza tematykę nierówności płacowych i braku kobiecej sprawczości. Projekt, czerpiący bezpośrednio z tekstów Virginii Woolf, kieruje unikalny przekaz w stronę mężczyzn, przypominając, że walka o prawa kobiet wciąż nie została zakończona.
„Ryszard III Wrażliwy”, reż. Paweł Palcat – 28 lipca
Monodram będący podróżą w głąb psychiki ukształtowanej przez tzw. narcyzm wrażliwy – konstrukcję ego opartą na odrzuceniu, wstydzie i lęku przed innością. Spektakl zyskuje gęsty wymiar metadramatyczny: jeden aktor, zamknięty w pułapce własnego „ja”, odgrywa na scenie zupełnie sam wszystkie szekspirowskie role, w narcystycznym geście zawłaszczając cały świat przedstawiony i multiplikując siebie w kolejnych postaciach.
„Juliusz Cezar: sen Kalpurnii”, reż. Tymoteusz Sarosiek – 31 lipca
Wokół posągu Juliusza Cezara spotyka się czworo aktorów. Wcielając się w klasyczne postaci szekspirowskiego dramatu, rekonstruują historię spisku, który doprowadził do upadku rzymskiej republiki. Przyglądając się marmurowym rzeźbom, twórcy spektaklu tęsknią za człowiekiem – tym kruchym, małym i śmiesznym. To teatr, który zamiast na wielkich pojęciach skupia się na ludzkich emocjach: wstydzie, paraliżującym strachu i destrukcyjnej zazdrości. Symbolem tego podejścia staje się Kalpurnia, która w Cezarze woli mieć po prostu żywego męża niż martwą legendę.
O festiwalu
Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski odbywa się od 30 lat na przełomie lipca i sierpnia w Gdańsku. Pomysłodawcą i wieloletnim dyrektorem wydarzenia był prof. Jerzy Limon. Festiwal organizowany jest przez Gdański Teatr Szekspirowski i Fundację Theatrum Gedanense. Prezentowało się na nim ponad 250 różnych zespołów teatralnych z ponad 40 krajów. Pokazywano realizacje uznanych twórców takich jak: Peter Brook, Luk Perceval, Romeo Castellucci, Elizabeth LeCompte, Lew Dodin, Eimuntas Nekrošius, Oskaras Koršunovas, Tiago Rodrigues, Jan Lauwers, Roberto Ciulli czy Robert Sturua.
Festiwal jest międzynarodową platformą wymiany doświadczeń, praktyk teatralnych i dyskusji środowisk związanych z twórczością Williama Szekspira oraz fanów teatru. Festiwal Szekspirowski w Gdańsku – jako jedyny festiwal z Polski i jeden z pięciu w Europie – otrzymał prestiżową nagrodę EFFE Award, przyznawaną przez Stowarzyszenie Festiwali Europejskich (EFA – European Festivals Association) we współpracy z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim. Festiwal promuje Gdańsk i Trójmiasto na forum krajowym i międzynarodowym. Dowodem na to jest m.in. zainicjowana w 2010 r. Europejska Sieć Festiwali Szekspirowskich (European Shakespeare Festivals Network), mająca swoją siedzibę w Gdańsku, zrzeszająca obecnie 15 festiwali członkowskich z całej Europy. Festiwal Szekspirowski łączy prezentacje spektakli z całego świata z konkursami na najlepsze polskie spektakle szekspirowskie (konkursy o Złotego Yoricka i SzekspirOff, a także konkurs o Nowego Yoricka) oraz działaniami artystycznymi, edukacyjnymi, warsztatami i spotkaniami z twórcami z różnych stron świata.