Czy zabytkowe Domy Towarowe „Wars” i „Sawa” zyskają silniejszą ochronę? Trwa spór o przyszłość elewacji
Jedne z najbardziej rozpoznawalnych budynków w centrum Warszawy ponownie znalazły się w centrum dyskusji. Chodzi o zabytkowe Domy Towarowe Centrum – „Wars”, „Sawa” i „Junior”, gdzie planowana przebudowa części elewacji może w przyszłości umożliwić montaż wielkoformatowego ekranu LED. Sprawa budzi zainteresowanie architektów, społeczników oraz osób zajmujących się ochroną zabytków.
Coraz częściej podnoszone są głosy, że obiekty o tak dużym znaczeniu historycznym i architektonicznym powinny podlegać możliwie najwyższej formie ochrony konserwatorskiej, aby ich wygląd nie był podporządkowywany wyłącznie celom komercyjnym.
Modernistyczna ikona Warszawy
Domy Towarowe Centrum są jednym z najważniejszych przykładów architektury modernistycznej drugiej połowy XX wieku. Stanowią integralną część założenia urbanistycznego Ściany Wschodniej i od dekad współtworzą panoramę śródmieścia Warszawy.
Choć obiekt znajduje się w gminnej ewidencji zabytków, część ekspertów wskazuje, że taka forma ochrony nie daje tak szerokich możliwości prawnych jak wpis do rejestru zabytków. Dlatego pojawiają się apele o objęcie ochroną nie tylko samych budynków, ale również ich historycznego otoczenia, w tym relacji widokowych z ulicą Marszałkowską, Alejami Jerozolimskimi, Rotundą i placem Defilad.
Wniosek o przebudowę elewacji
Na początku maja spółka Iposter złożyła wniosek o pozwolenie na przebudowę części elewacji budynków Wars, Sawa i Junior. Oficjalnie inwestycja obejmuje demontaż istniejących reklam wielkoformatowych oraz odtworzenie szklanej fasady budynku. Przeciwnicy inwestycji zwracają jednak uwagę, że taka przebudowa może w praktyce stworzyć możliwość montażu dużego ekranu LED za przeszkloną elewacją od strony ul. Marszałkowskiej, co ich zdaniem znacząco zmieni charakter zabytkowego obiektu.
Pojawiają się pytania o przebieg postępowania
Kontrowersje wzbudza również tempo prowadzenia postępowania administracyjnego. Zwracana jest uwaga na terminy wydania decyzji oraz sposób prowadzenia procedury związanej z uzgodnieniami konserwatorskimi. Osoby monitorujące sprawę zapowiadają analizę zgodności postępowania z obowiązującymi przepisami, wskazując, że w przypadku obiektów wpisanych do ewidencji zabytków szczególna staranność organów administracji powinna być standardem.
Reklama czy ingerencja w zabytek?
Eksperci zajmujący się ochroną dziedzictwa przypominają, że montaż wielkoformatowych ekranów reklamowych na lub za elewacją zabytkowego budynku może być traktowany jako ingerencja w jego wygląd. W tym kontekście przywoływany jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2023 r., który wskazuje, że również reklamy umieszczane od wewnętrznej strony okien, lecz widoczne z zewnątrz, mogą stanowić zmianę wyglądu zabytku wymagającą odpowiednich zgód konserwatorskich.
Apel o skuteczniejszą ochronę
W ocenie części środowisk konserwatorskich obecna sytuacja pokazuje potrzebę objęcia Domów Towarowych Centrum oraz historycznego założenia Ściany Wschodniej pełniejszą ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków. Taki krok dawałby znacznie większe możliwości zabezpieczenia jednego z najbardziej charakterystycznych fragmentów Warszawy przed zmianami, które mogłyby trwale wpłynąć na jego historyczny charakter. Sprawa pokazuje również szerszy problem dotyczący ochrony zabytków w Polsce. Coraz częściej pojawia się pytanie, gdzie przebiega granica między rozwojem komercyjnym a zachowaniem dziedzictwa kulturowego. W przypadku obiektów o wyjątkowej wartości architektonicznej i historycznej wielu ekspertów podkreśla, że interes ochrony zabytków powinien mieć charakter nadrzędny, aby kolejne pokolenia mogły oglądać je w możliwie niezmienionej formie. Artykuł Czy zabytkowe Domy Towarowe „Wars” i „Sawa” zyskają silniejszą ochronę? Trwa spór o przyszłość elewacji pochodzi z serwisu Portalotwocki.pl - żyj lokalnie .
Źródło: PortalOtwocki.pl