Alienacja rodzicielska – gdy miłość staje się bronią
Rozstanie rodziców to dla dziecka jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. Ale jest coś, co może uczynić je jeszcze boleśniejszym – gdy jedno z rodziców zaczyna systematycznie niszczyć relację dziecka z drugim. Nie zawsze robi to z premedytacją. Czasem wystarczyą drobne komentarze, westchnienia, selektywne milczenie. Efekt bywa jednak druzgocący.
Co to właściwie jest?
Alienacja rodzicielska to sytuacja, w której dziecko – pod wpływem jednego rodzica – zaczyna odrzucać drugiego. Nie dlatego, że ten drugi zrobił coś złego. Ale dlatego, że przez tygodnie i miesiące słyszało: „tataa znowu nie zapłacił”, „mama myśli tylko o sobie”, „gdyby nie on, żyłoby nam się lepiej”. Kropla drąży skałę.
Może wyglądać niewinnie. Rodzic wzdycha na widok rysunku od byłego partnera. Milknie, gdy dziecko mówi coś dobrego o mamie. Pyta po powrocie z weekendu u taty: „i co, znowu siedział przy komputerze?”. Każda z tych chwil osobno wydaje się drobiazgiem. Razem budują mur.
Co to robi dziecku?
Dziecko kocha oboje rodziców. To nie jest kwestia wyboru – to po prostu prawda jego świata. Gdy jeden rodzic zaczyna być „tym złym”, dziecko staje przed dylematem, z którym nie powinno się mierzyć: jeśli go kocham, zdradzam mamę. Jeśli bronię taty, mama będzie smutna.
To rozdarcie nie zostaje w domu. Idzie z dzieckiem do szkoły, na plac zabaw, do łóżka. Dzieci żyjące w takim napięciu często zaczynają mieć trudności z koncentracją – nauczyciele zgłaszają, że „odpływa”, że nie uważa, że pogorszyły mu się oceny. Inne stają się drażliwe, wybuchowe, biją się z rówieśnikami z byle powodu. Jeszcze inne wycofują się – stają się ciche, nieobecne, przestają chodzić na urodziny do kolegów. Każde z tych zachowań mówi to samo: coś mi dolega i nie umiem tego nazwać.
Pojawiają się też objawy, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak choroby somatyczne: bóle brzucha w poniedziałki rano, częste bóle głowy, moczenie nocne u dzieci, które od dawna tego nie robiły. Ciało mówi to, czego dziecko powiedzieć nie potrafi.
Z czasem skutki stają się głębsze. Nastolatek, który przez lata słyszał, że jeden rodzic jest zły i niewart zaufania, często zaczyna tak samo patrzeć na innych ludzi. Ucieka w izolację albo przeciwnie – szuka akceptacji za wszelką cenę, wpada w złe towarzystwo, zaczyna eksperymentować z alkoholem czy narkotykami wcześniej niż rówieśnicy. Nie dlatego, że jest „trudnym dzieckiem”. Dlatego, że ból szuka ujścia.
Dorosłe dzieci po alienacji często mówią, że przez lata czuły się winne – albo że nie rozumiały, dlaczego właściwie jest im tak smutno. Część z nich traci kontakt z jednym rodzicem na całe lata. Część wchodzi w kolejne związki, które rozpadają się z tych samych powodów – bo nie nauczyły się, że można komuś ufać i nie zostać za to ukaranym. Część odkrywa to wszystko dopiero jako dorośli, w gabinecie terapeuty, i wtedy zaczyna się żmudna praca nad tym, co można było zatrzymać znacznie wcześniej.
Jak rozstać się tak, żeby dziecko jak najmniej ucierpiało?
Nie ma rozstań bez bólu. Ale jest coś, co naprawdę zmienia to, jak dziecko przez to przejdzie. Nie wymaga to wielkich gestów – wymaga codziennych, małych decyzji. Szczególnie wtedy, gdy sami jesteśmy w środku złości i żalu.
Powiedz wprost: to nie twoja wina
Dzieci mają tendencję do brania odpowiedzialności za to, co dzieje się wokół nich. Ośmiolatek, przy którym rodzice kłócili się o jego oceny, może w głębi ducha myśleć, że to przez niego. Dlatego „to nie twoja wina” trzeba mówić – nie raz, ale wielokrotnie, różnymi słowami, przy różnych okazjach. Aż to wsiknie.
Oboje zostajecie rodzicami – bez względu na wszystko
Rozstanie kończy związek. Nie kończy rodzicielstwa. Dziecko potrzebuje kontaktu z obojgiem rodziców – regularnego, przewidywalnego, bez dramatów przy przekazaniu pod drzwiami. Nawet jeśli drugi rodzic jest trudną osobą – dziecko ma prawo do własnej relacji z nim i samo w swoim czasie wyciągnie wnioski. Odcinanie kontaktu „dla dobra dziecka” rzadko służy dziecku. Najczęściej służy naszemu bólowi.
Dziecko to nie łącznik, nie powiernik i nie sojusznik
„Zapytaj tatę, czy przelewał alimenty.” „Powiedz mamie, że to ona powinna kupić buty na WF.” „Wiesz, co on znowu zrobił?” – każde z tych zdań kładzie na dziecko ciężar, którego nie powinno džwigać. Sprawy między dorosłymi powinny być załatwiane między dorosłymi. Dziecko wplątane w konflikt rodziców przestaje być dzieckiem – zaczyna być mediatorem. I płaci za to cenę, której nie widać od razu.
Kłóćcie się tam, gdzie dziecko nie słyszy
Wrogie milczenie przy wymianie dziecka, docinki przy wspólnym odbiorze ze szkoły, głośna rozmowa telefoniczna z prawnikiem, którą dziecko słyszy z drugiego pokoju – dziecko to wszystko rejestruje i bierze do siebie. Nie musi rozumieć słów. Wystarczy napięcie w powietrzu. Jeśli rozmowy między wami zawsze kończą się źle – piszcie SMS-y, korzystajcie z pośrednka, znajdźcie inny sposób. Ale nie kłóćcie się przy dziecku.
Daj dziecku pozwolenie na kochanie obojga
To najtrudniejsza rzecz dla rodzica, który czuje się skrzywdzony. A jednak – powiedzenie dziecku: „Możesz kochać tatę tak samo jak mnie, masz do tego pełne prawo” to jeden z najważniejszych prezentów, jakie możesz mu dać. Dzieci, które muszą wybierać, płacą za to latami. Te, którym dano wolność kochania obojga – mają szansę na całość.
Zostaw rytuały. Zostaw normalność.
Gdy wszystko się zmienia – dom, rozkład dnia, czas z rodzicami – dziecko desperacko potrzebuje czegoś stałego. Środe treningi piłki. Niedzielna pizza. Bajka przed snem zawsze w ten sam sposób. Te drobne rzeczy mówią dziecku: mimo że coś się zmieniło, mój świat wciąż istnieje. Nie rezygnuj z rutn, bo „teraz jest inaczej”. Właśnie dlatego, że jest inaczej – są ważniejsze niż kiedykolwiek.
Kiedy warto sięgnąć po pomoc?
Nie każde dziecko po rozstaniu rodziców potrzebuje terapii. Ale warto porozmawiać ze specjalistą, gdy przez kilka tygodni wyraźnie się zmienia – staje się agresywne, wycofane, zaczyna moczyć łóżko po latach przerwy, skarży się na bóle brzucha, albo wprost mówi, że czuje się winne za rozstanie rodziców. Warto też szukać pomocy dla siebie. Rodzic, który sam jest w kawałkach, trudniej daje dziecku spokój i poczucie bezpieczeństwa. Własna terapia to też inwestycja w dziecko.
Na koniec
Dzieci nie potrzebują idealnych rodziców. Potrzebują rodziców, którzy – nawet w najtrudniejszym momencie swojego życia – pamiętają, że ich zadaniem jest chronić dziecko, a nie wygrać wojnę.
To wystarczy.
Naszą redakcję tworzą mieszkańcy Warki, instytucje oraz organizacje. Jeśli interesujesz się naszym miastem, lubisz pisać artykuły, śledzisz na bieżąco wyniki sportowe bądź uczestniczysz w kulturalnym życiu miasta to zapraszamy Cię do współpracy z portalem. Dołącz do naszego grona!
Źródło: Warka24.pl