9 lipca: od Wyszehradu i Katarzyny Wielkiej po NATO, Dylana, AC/DC i „Every Breath You Take”
Dzisiaj, 08:42
Są takie daty, które wyglądają jak kartka wyrwana z kilku ksiąg naraz. 9 lipca prowadzi nas od średniowiecznej dyplomacji Kazimierza Wielkiego, przez mroczne mechanizmy władzy Katarzyny II, dramat wojennej odpowiedzialności Artura Greisera, aż po zimnowojenne wizyty amerykańskich prezydentów i decyzje NATO. A w tle — jak ścieżka dźwiękowa do filmu o XX wieku — grają Bob Dylan, AC/DC, Soft Cell, Simple Minds, The Police i Jack White.
Od Wyszehradu do rozbiorów
687 lat temu, w 1339 roku , na zjeździe w Wyszehradzie król Kazimierz Wielki zawarł z królem Węgier Karolem Robertem układ dotyczący sukcesji tronu polskiego oraz sojuszu przeciw Krzyżakom. To była polityka w starym, dynastycznym stylu: małżeństwa, układy, granice, obietnice i zabezpieczenia. Historia pisana nie tyle mieczem, ile pieczęcią.
264 lata temu, w 1762 roku , w Rosji w wyniku przewrotu władzę objęła Katarzyna II, później nazwana Wielką. Dla Polski ta „wielkość” miała gorzki smak. To właśnie za jej panowania rozpoczął się pierwszy rozbiór Rzeczypospolitej w 1772 roku. Z perspektywy naszej historii była to jedna z tych postaci, które dowodzą, że geopolityka nie ma sentymentów, a imperia najchętniej mówią językiem „porządku”, kiedy właśnie przesuwają cudze granice.
Sztuka, literatura i pamięć
203 lata temu, w 1823 roku , we Lwowie urodził się Henryk Rodakowski, jeden z najwybitniejszych polskich portrecistów XIX wieku. Jego malarstwo nie było jedynie rejestrem twarzy. Było próbą uchwycenia charakteru, napięcia epoki i psychologii człowieka stojącego wobec historii.
110 lat temu, w 1916 roku , w Krakowie urodził się Stanisław Pagaczewski, pisarz, autor utworów dla dzieci, twórca przygód Baltazara Gąbki. Dla kilku pokoleń była to literatura z innego świata: pogodna, fantastyczna, pełna humoru, ale też oparta na klasycznej opowieści o odwadze, przyjaźni i podróży.
89 lat temu, w 1937 roku , w Krakowie zakończono prace nad Kopcem Piłsudskiego. To jeden z tych symboli, które w polskiej przestrzeni publicznej znaczą więcej niż ziemia, kamień i forma architektoniczna. Są zapisem pamięci zbiorowej — tej, która potrafi trwać mimo politycznych burz.
Greiser przed Trybunałem
80 lat temu, w 1946 roku , Najwyższy Trybunał Narodowy w Poznaniu skazał Artura Greisera, namiestnika III Rzeszy w tzw. Kraju Warty, na karę śmierci. Greiser odpowiadał m.in. za masowe deportacje ludności żydowskiej i polskiej, terror okupacyjny oraz udział w zbrodniach wobec cywilów i jeńców wojennych. Wyrok wykonano 21 lipca 1946 roku.
To jedna z tych rocznic, przy których historia przestaje być akademickim kalendarium. Staje się aktem oskarżenia. Przypomina, że okupacja nie była abstrakcyjnym „czasem wojny”, lecz systemem przemocy, rabunku, upokorzenia i śmierci.
Bush w Polsce, NATO w Warszawie
37 lat temu, w 1989 roku , w Polsce rozpoczęła się wizyta prezydenta USA George’a Busha. Był to czas przełomu, kiedy stary porządek pękał jak skorupa, a Polska dopiero szukała języka dla swojej nowej wolności.
10 lat temu, w 2016 roku , w Warszawie zakończył się dwudniowy szczyt NATO. Podjęto wtedy decyzję o powołaniu czterech batalionowych grup bojowych w państwach bałtyckich i w Polsce. Dziś, z perspektywy wojny za wschodnią granicą i napięć w Europie, tamte decyzje brzmią już nie jak dyplomatyczna formuła, ale jak ostrzeżenie zapisane odpowiednio wcześnie.
W kraju: dyplomacja, obronność, zdrowie i sprawa szpiegowska
Dziś wicepremier i szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski spotka się z ministrem spraw zagranicznych Francji Jean-Noëlem Barrotem , który będzie gościem honorowym Narady Kierowników Placówek Zagranicznych RP.
W Warszawie zaplanowano także konferencję dotyczącą Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności , czyli instrumentu wsparcia inwestycji istotnych dla bezpieczeństwa i odporności państwa. Samorządy oraz przedsiębiorstwa mogą ubiegać się o finansowanie przedsięwzięć wzmacniających bezpieczeństwo, a wartość uruchamianego programu liczona jest w miliardach złotych.
Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda spotka się z przedstawicielami Naczelnej Izby Lekarskiej. Wśród tematów rozmów mają znaleźć się planowane zmiany w ochronie zdrowia, w tym ograniczenie czasu pracy lekarzy i limity wynagrodzeń medyków.
Z kolei w Sochaczewie wiceministrowie MON Cezary Tomczyk i Stanisław Wziątek wezmą udział w prezentacji linii produkcyjnej bezzałogowych powietrznych systemów uzbrojenia w zakładzie spółki Hornet – Polskie Drony. To kolejny sygnał, że drony z pola walki trafiły do centrum rozmowy o współczesnym bezpieczeństwie państwa.
Dziś Sąd Okręgowy w Sosnowcu ma ogłosić wyrok w sprawie dwojga Rosjan oskarżonych o szpiegostwo — Igora i Iriny R. Proces od początku toczył się za zamkniętymi drzwiami, co prokuratura uzasadniała bezpieczeństwem państwa.
Zagranica: Iran żegna Chameneiego
W Iranie kończą się uroczystości pogrzebowe Alego Chameneiego, najwyższego przywódcy duchowego i politycznego kraju, który — według przekazanych informacji — zginął 28 lutego, w pierwszym dniu wojny USA i Izraela z Iranem. Szczątki ajatollaha mają zostać pochowane w Meszhedzie.
Władze irańskie szacują, że w trzydniowym hołdzie narodowym w Teheranie uczestniczyło od 15 do 20 milionów osób. Takie ceremonie nigdy nie są wyłącznie żałobą. W państwach autorytarnych bywają również politycznym spektaklem jedności, siły i kontroli nad emocjami społecznymi.
Sport: Francja kontra Maroko
Dziś zostanie rozegrany pierwszy ćwierćfinał piłkarskich mistrzostw świata. Francja zmierzy się z Marokiem — to rewanż za półfinał mundialu w Katarze w 2022 roku, kiedy Francuzi wygrali 2:0. Spotkanie zaplanowano na godz. 22.00 czasu polskiego w Foxborough pod Bostonem.
W kolejnych ćwierćfinałach mają zagrać Hiszpania z Belgią, Norwegia z Anglią oraz Argentyna ze Szwajcarią.
Muzyczne kalendarium: od „Rock Around The Clock” do „Every Breath You Take”
Muzycznie 9 lipca to prawdziwa szafa grająca, w której obok siebie stoją rock’n’roll, punk, synthpop, blues, gospel i pop lat 80.
W 1929 roku urodził się Lee Hazlewood , amerykański wokalista o ciepłym barytonie, znany m.in. ze współpracy z Nancy Sinatrą. To on współtworzył klimat takich utworów jak „Summer Wine” czy „These Boots Are Made For Walkin’”.
W 1946 roku urodził się Bon Scott , legendarny wokalista AC/DC. Z zespołem nagrał m.in. „High Voltage”, „Let There Be Rock” i „Highway To Hell”. Jego głos miał w sobie pył drogi, alkoholowy żar klubów i bezczelność rocka, który nie prosi o pozwolenie.
W 1955 roku Bill Haley and His Comets zdobyli pierwsze miejsce w USA utworem „Rock Around The Clock” . To był moment, w którym rock’n’roll przestał być tylko muzyką młodzieżowej gorączki, a stał się kulturowym trzęsieniem ziemi.
W 1957 roku urodził się Marc Almond , wokalista Soft Cell. „Tainted Love” z debiutanckiej płyty „Non-Stop Erotic Cabaret” pozostaje jednym z hymnów synthpopu — zimnym, klubowym, a jednocześnie pełnym melodramatu.
W 1959 roku urodził się Jim Kerr , lider Simple Minds, zespołu, który dał światu „Don’t You, Forget About Me”, „Belfast Child” i „Alive And Kicking”. To muzyka szerokich przestrzeni, stadionów, wielkich refrenów i lat 80., które do dziś wracają neonowym światłem.
W 1962 roku Bob Dylan w Columbia Recording Studio w Nowym Jorku nagrał „Blowin’ In The Wind” . Piosenkę, która stała się czymś więcej niż utworem. Była pytaniem pokolenia. A odpowiedź — jak śpiewał Dylan — wciąż unosiła się na wietrze.
W 1964 roku w Kaliszu urodził się Mieczysław Szcześniak , wokalista, laureat Fryderyków, artysta poruszający się między gospel, jazzem i piosenką chrześcijańską.
W 1965 roku urodziła się Courtney Love , wokalistka Hole, jedna z najbardziej wyrazistych i kontrowersyjnych postaci alternatywnego rocka lat 90.
W 1972 roku Paul McCartney i Wings zagrali pierwszy koncert we francuskim Chateauvillon. Był to pierwszy występ McCartneya od czasu, gdy The Beatles przestali koncertować w 1966 roku. Symboliczny nowy rozdział po końcu największej popkulturowej bajki XX wieku.
W 1975 roku urodził się Jack White , gitarzysta i wokalista The White Stripes, później także The Raconteurs i The Dead Weather. Minimalizm, brudne riffy, czerwono-biała estetyka i gitara brzmiąca tak, jakby ktoś podpalił garaż — to jego znak firmowy.
W 1983 roku The Police rozpoczęli ośmiotygodniowe panowanie na amerykańskiej liście przebojów singlem „Every Breath You Take” . Utwór Stinga, często mylnie brany za romantyczną balladę, w rzeczywistości ma w sobie chłód obsesji i niepokoju.
W 1988 roku Glenn Medeiros zdobył pierwsze miejsce na brytyjskiej liście przebojów piosenką „Nothing’s Gonna Change My Love For You” . Dla wielu to czysty sentymentalny pop końca lat 80.; dla innych — muzyczna pocztówka z epoki kaset magnetofonowych i szkolnych dyskotek.
W 2006 roku Lily Allen po raz pierwszy trafiła na pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii piosenką „Smile” , lekką tylko pozornie, bo pod słoneczną melodią kryła się złośliwa opowieść o rozstaniu.
A w 2010 roku Carlos Santana podczas koncertu w Tinley Park w Illinois oświadczył się na scenie perkusistce Cindy Blackman. Rock’n’roll zna różne finały — czasem kończy się gitarowym sprzężeniem, czasem ślubem.
Mogę też od razu zrobić krótszą, bardziej „facebookową” zapowiedź do tego kalendarium.
To również może cię zainteresować
Są takie daty, które wyglądają jak stary, wielowątkowy film. W jednej scenie rodzi się przyszły król Polski, w drugiej na Kremlu rozgrywa się krwawy dramat Dymitriad, dalej Aleksander Fredro ostrzy pióro, Górny Śląsk wraca do Polski, a z gramofonu płyną Beach Boys, Lionel Richie, Lady Pank i Kombi. 20 czerwca to dzień, w którym historia nie idzie równym marszem. Raczej tańczy — czasem poloneza, czasem żałobny marsz, czasem rockowy numer z lat 80.
Dziś jest sobota, 27 czerwca, sto siedemdziesiąty ósmy dzień roku. Wschód słońca nastąpił o godz. 4.15, zachód o godz. 21.01. Imieniny obchodzą m.in. Władysław, Maria, Jan, Joanna, Teresa, Maryla i Cyryl.
Dziś jest piątek, 26 czerwca, sto siedemdziesiąty siódmy dzień roku. Słońce wstało o godz. 4.15, zajdzie o 21.01. Imieniny obchodzą m.in. Dawid, Jan, Jeremi, Jeremiasz, Paweł i Pelagia.
Dziś jest wtorek, 7 lipca, sto osiemdziesiąty ósmy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.22, zajdzie o godz. 20.58. Imieniny obchodzą: Benedykt, Piotr, Józef, Lucjan, Antonin, Metody i Metoda.
Są daty, które nie przechodzą przez kalendarz po cichu. 18 czerwca należy właśnie do nich. To dzień bitew, procesów, wyborów, wielkich artystów i politycznych decyzji, które potrafiły zmieniać bieg historii. Od szarży pod Zieleńcami, przez klęskę Napoleona pod Waterloo, po czerwcowe wybory 1989 roku — historia znów zagląda nam przez ramię. A w tle grają Paul McCartney, King Crimson, Wawele, Maanam i Vera Lynn.
Poniedziałek, 6 lipca. Sto osiemdziesiąty siódmy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.21, zajdzie o godz. 20.58. Imieniny obchodzą dziś: Dominik, Łucja, Maria, Piotr i Zuzanna.
Napisz komentarz
Źródło: NaszTomaszów.pl