22 lipca w PRL. Tak świętowano najważniejszy dzień Polski Ludowej na Lubelszczyźnie
Ismena Cieśla
Dzisiaj, 09:32
Jeszcze przed 1989 rokiem trudno było wyobrazić sobie kalendarz bez 22 lipca. Narodowe Święto Odrodzenia Polski było najważniejszym świętem państwowym PRL. Obchodzono je od 1945 roku aż do upadku systemu komunistycznego, a uroczystości odbywały się w całym kraju – również na Lubelszczyźnie.
Data miała upamiętniać ogłoszenie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN), który według oficjalnej narracji zapoczątkował powstanie Polski Ludowej.
Dlaczego właśnie Lubelszczyzna?
To właśnie z naszym regionem komunistyczna propaganda związała początki nowej władzy.
Przez lata przekonywano, że 22 lipca 1944 roku w Chełmie powstał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, a tego samego dnia ogłoszono Manifest PKWN. Chełm przedstawiano jako miejsce narodzin nowego państwa.
Historycy, w tym badacze Instytutu Pamięci Narodowej, wskazują jednak, że najważniejsze decyzje zapadły wcześniej – 21 lipca w Moskwie, pod kontrolą Józefa Stalina. Tam również przygotowano treść Manifestu PKWN, który po raz pierwszy wyemitowało Radio Moskwa. Dopiero później dokument trafił do Chełma, gdzie rozpoczęto jego druk.
Lublin został pierwszą stolicą Polski Ludowej
Jeszcze większe znaczenie odegrał Lublin.
Już 27 lipca 1944 roku PKWN przeniósł swoją siedzibę właśnie do Lublina. To tutaj zaczęły działać pierwsze ministerstwa i instytucje nowej władzy. Przez kolejne lata miasto było przedstawiane jako "kolebka Polski Ludowej" lub "pierwsza stolica Polski Ludowej".
To właśnie ten fakt sprawił, że Lubelszczyzna zajmowała szczególne miejsce w propagandzie PRL.
Pochody, akademie i otwieranie nowych inwestycji
22 lipca był dniem obowiązkowych uroczystości.
W całej Polsce organizowano pochody pierwszomajowe w letniej odsłonie, akademie, koncerty, festyny, wojskowe defilady oraz wręczanie odznaczeń i awansów. Często właśnie na ten dzień planowano zakończenie ważnych inwestycji – oddawano do użytku szkoły, szpitale, mosty, drogi, zakłady przemysłowe czy osiedla mieszkaniowe.
Podobnie było na Lubelszczyźnie. W Lublinie odbywały się wojewódzkie uroczystości partyjne, składanie kwiatów pod pomnikami, przemówienia działaczy PZPR, koncerty i imprezy masowe. W wielu zakładach pracy organizowano akademie i dekorowano przodowników pracy. Właśnie 22 lipca 1964 roku oficjalną działalność rozpoczął szpital przy ul. Jaczewskiego w Lublinie.
W regionie uroczystości odbywały się m.in. w Fabryce Samochodów Ciężarowych, WSK Świdnik czy Zakładach Azotowych w Puławach.
Świadkowie tamtych czasów wspominają, że w czasach PRL, gdy w sklepach świeciły pustki, nagle tego dnia można było znaleźć pełne półki.
22 lipca dominował także w prasie
Regionalne gazety przygotowywały specjalne wydania poświęcone świętu.
Publikowano przemówienia najwyższych władz partyjnych, relacje z obchodów oraz materiały pokazujące kolejne sukcesy gospodarcze województwa i kraju. W mediach dominował przekaz o rozwoju przemysłu, nowych inwestycjach i osiągnięciach socjalistycznej gospodarki.
Po 1989 roku święto zniknęło z kalendarza
Narodowe Święto Odrodzenia Polski zostało zniesione ustawą z 6 kwietnia 1990 roku. W kolejnych latach z map Polski zaczęły znikać ulice, osiedla i szkoły noszące nazwę 22 Lipca. Był to element dekomunizacji przestrzeni publicznej.
Choć od tamtych wydarzeń minęły już dziesięciolecia, na Lubelszczyźnie wciąż można znaleźć budynki z tablicami informującymi, że zostały oddane do użytku właśnie "na 22 Lipca". W archiwach zachowały się także tysiące fotografii dokumentujących pochody, akademie i uroczystości, które przez lata były nieodłącznym elementem życia w PRL.
Źródło: Dziennik Wschodni - Chelm