16 lipca w historii. Od Henryka Sławika i Grzegorza Przemyka po Coldplay, Cream i wielkie pytania o polski wymiar sprawiedliwości
Dzisiaj, 08:22
To data, w której historia mówi wieloma głosami. Jest w niej pamięć o bohaterach, którzy ratowali innych, o państwowych zbrodniach i sądowych farsach, o wielkich sportowcach, wspinaczach, politykach i muzykach. Jest też współczesność – z parlamentarnymi sporami, pytaniami o niezależność sędziów i oczekiwaniem na wyrok w jednej z najgłośniejszych spraw drogowych ostatnich lat.
Od Andegawenów do wiedeńskiego triumfu
16 lipca 1342 roku zmarł Karol Robert , król Węgier z dynastii andegaweńskiej. Był mężem Elżbiety Łokietkówny i dziadkiem Jadwigi Andegaweńskiej, która w 1384 roku została koronowana na króla Polski. To właśnie przez podobne dynastyczne związki średniowieczna Europa budowała sojusze, wyznaczała granice wpływów i przygotowywała grunt pod późniejsze polityczne przesilenia.
W 1683 roku król Jan III Sobieski położył kamień węgielny pod budowę zespołu klasztornego kapucynów w Warszawie. Po zwycięstwie pod Wiedniem kościół stał się wotum wdzięczności za triumf nad armią turecką. W polskiej pamięci historycznej Sobieski pozostał nie tylko jako monarcha, ale również jako wódz, którego nazwisko stało się symbolem jednego z ostatnich wielkich zwycięstw Rzeczypospolitej.
Henryk Sławik – człowiek, który ratował innych
W 1894 roku urodził się Henryk Sławik , działacz społeczny, uczestnik powstań śląskich i jeden z liderów Polskiej Partii Socjalistycznej na Górnym Śląsku.
W czasie II wojny światowej działał na Węgrzech, gdzie organizował pomoc dla polskich uchodźców, w tym dla obywateli polskich pochodzenia żydowskiego. Pomagał im zdobywać dokumenty, chronił dzieci i organizował miejsca schronienia. W 1944 roku został aresztowany przez Niemców i zamordowany w obozie koncentracyjnym.
Pośmiertnie został uhonorowany między innymi Orderem Orła Białego , Złotym Medalem Kongresu Stanów Zjednoczonych oraz tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata . Jego życiorys przypomina, że heroizm nie zawsze ma postać szarży czy bitwy. Czasem jest cichym, codziennym wyborem, by ratować drugiego człowieka mimo śmiertelnego ryzyka.
Górny Śląsk wraca do Polski
W 1922 roku w Katowicach podpisano Akt Objęcia Górnego Śląska przez Polskę . Był to jeden z najważniejszych momentów w procesie włączania części regionu do odrodzonego państwa polskiego.
Za tym aktem stały lata sporów, plebiscytów, powstań i dramatycznego ścierania się polskich oraz niemieckich interesów. Dla mieszkańców Górnego Śląska nie była to abstrakcyjna decyzja dyplomatyczna, lecz sprawa tożsamości, języka, pracy i przyszłości rodzin.
Andrzej Zawada i polska szkoła zimowego himalaizmu
W 1928 roku urodził się Andrzej Zawada , jeden z najwybitniejszych polskich alpinistów i pionier alpinizmu zimowego.
Był kierownikiem wyprawy, podczas której Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego w historii zimowego wejścia na Mount Everest. Polski himalaizm zimowy stał się później zjawiskiem legendarnym, a nazwiska Wielickiego, Kukuczki, Rutkiewicz czy Berbeki przeszły do historii światowej wspinaczki.
Zawada należał do tych ludzi, którzy widzieli możliwość tam, gdzie inni widzieli ścianę nie do przejścia.
Obława w Paryżu i droga do Auschwitz
16 lipca 1942 roku w Paryżu rozpoczęła się największa obława na ludność pochodzenia żydowskiego. Zatrzymano ponad 13 tysięcy osób, w tym ponad cztery tysiące dzieci.
Ofiary wywożono później do niemieckiego obozu zagłady Auschwitz. Szczególnie bolesny pozostaje fakt, że w obławie uczestniczyła francuska policja działająca w warunkach kolaboracyjnego państwa Vichy.
To jedna z tych dat, przy których nie wystarcza sucha informacja. Każda liczba oznaczała człowieka, rodzinę, dziecięcy strach, przerwany życiorys i świat, który przestał istnieć.
Włodzimierz Smolarek – legenda Widzewa i reprezentacji
W 1957 roku urodził się Włodzimierz Smolarek , jeden z najlepszych polskich piłkarzy lat 80.
Z reprezentacją Polski zdobył trzecie miejsce na mistrzostwach świata w 1982 roku. Z Widzewem Łódź dwukrotnie sięgał po mistrzostwo Polski, stając się jednym z symboli najlepszych lat łódzkiego klubu.
Był zawodnikiem walecznym, szybkim, nieustępliwym. Należał do pokolenia, które potrafiło grać bez respektu wobec największych futbolowych potęg.
Lubelski Lipiec – zapowiedź Sierpnia
W 1980 roku w Lublinie wybuchł strajk kolejarzy, do którego przyłączały się kolejne zakłady pracy.
Protesty Lubelskiego Lipca były jednym z najważniejszych sygnałów nadchodzącego przesilenia społecznego. Kilka tygodni później rozpoczęły się strajki na Wybrzeżu, a potem narodziła się „Solidarność”.
Historia często nie zaczyna się od wielkiej sali, przemówienia czy podpisu pod dokumentem. Czasami zaczyna się na bocznicy kolejowej, w hali fabrycznej albo wśród ludzi, którzy mówią po prostu: dość.
Proces Grzegorza Przemyka – wyrok, który stał się symbolem systemowego kłamstwa
W 1984 roku zapadł wyrok w sprawie zabójstwa Grzegorza Przemyka , 19-letniego maturzysty pobitego rok wcześniej przez milicjantów.
Sąd odrzucił zarzuty wobec funkcjonariuszy i skazał dwóch sanitariuszy pogotowia, którzy przewozili pobitego chłopaka z komisariatu do szpitala.
Proces stał się jednym z najbardziej przejmujących przykładów działania aparatu państwa komunistycznego. Władza nie tylko próbowała ukryć prawdę, ale również wskazać wygodnych winnych. Mechanizm był prosty: sprawca miał pozostać poza kadrem, odpowiedzialność należało przerzucić na innych, a społeczeństwu podać oficjalną wersję.
Jak w ponurym dramacie Kafki, winni byli chronieni przez instytucje, a niewinni wciągani w machinę państwowego oszustwa.
Konstytucja podpisana przez prezydenta
W 1997 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa zasadnicza określiła fundamenty ustroju państwa, podział władz, prawa obywatelskie i zasady działania najważniejszych instytucji. Dziś, gdy spory o niezależność sądów, zakres kompetencji organów państwowych i standardy praworządności wracają niemal codziennie, konstytucyjne zapisy brzmią wyjątkowo aktualnie.
Muzyczna podróż: od psa Nippera do „Parachutes”
16 lipca ma również wyjątkowo bogatą historię muzyczną.
W 1900 roku w amerykańskim urzędzie patentowym zarejestrowano znak „His Master’s Voice” . Słynne logo przedstawiało psa o imieniu Nipper, który wsłuchiwał się w dźwięk dochodzący z tuby gramofonu. Obraz stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli w historii fonografii.
W 1952 roku urodził się Stewart Copeland , perkusista grupy The Police, wcześniej związany także z zespołem Curved Air. Poza działalnością rockową tworzył muzykę filmową, między innymi do „Wall Street”, „Rapa Nui” oraz „Nieśmiertelnego 2”.
W 1966 roku Eric Clapton, Jack Bruce i Ginger Baker utworzyli zespół Cream. Trio działało krótko, ale pozostawiło po sobie utwory, które weszły do kanonu rocka: „Sunshine of Your Love”, „White Room”, „Strange Brew” i „Badge”.
W 1971 roku urodził się Ed Kowalczyk , wokalista zespołu Live. Grupa odniosła ogromny sukces dzięki albumowi „Throwing Copper”, na którym znalazły się między innymi „Lightning Crashes” i „I Alone”.
W 1977 roku Shaun Cassidy dotarł na szczyt amerykańskiej listy przebojów z piosenką „Da Doo Ron Ron”, będącą nową wersją hitu grupy The Crystals.
W 1981 roku w wypadku samochodowym zginął Harry Chapin , autor takich utworów jak „Taxi” oraz „Cat’s in the Cradle”. Jego piosenki łączyły reporterską obserwację z melancholią i opowieścią o ludziach, którym życie wymknęło się z rąk.
Coldplay zdobywa Wielką Brytanię
W 2000 roku zespół Coldplay dotarł na pierwsze miejsce brytyjskiej listy albumów z debiutancką płytą „Parachutes”.
Na albumie znalazły się między innymi „Yellow”, „Shiver” i „Trouble”. Był to początek jednej z największych karier muzycznych XXI wieku. Dwa lata później płyta otrzymała nagrodę Grammy dla najlepszego albumu muzyki alternatywnej.
Rok później, w 2001 roku, na pierwsze miejsce brytyjskiej listy singli trafił Robbie Williams z utworami „Eternity” i „The Road to Mandalay”.
Artyści dla Varius Manx
W 2006 roku w Sopocie odbył się koncert „Artyści na rzecz Varius Manx” . Wydarzenie zorganizowano, by pomóc Monice Kuszyńskiej i Robertowi Jansonowi, którzy kilka miesięcy wcześniej odnieśli poważne obrażenia w wypadku samochodowym.
Na scenie wystąpili między innymi Maanam, Kasia Kowalska, Monika Brodka, Makowiecki Band, Kasia Stankiewicz i Anita Lipnicka.
Był to jeden z tych momentów, gdy środowisko muzyczne potrafiło odłożyć na bok rywalizację i zjednoczyć się wokół ludzi, których życie nagle zmieniło się w jednej dramatycznej chwili.
Odeszli Jon Lord, Johnny Winter i Connie Francis
W 2012 roku zmarł Jon Lord , współzałożyciel i klawiszowiec Deep Purple. Jego brzmienie organów Hammonda stało się jednym ze znaków rozpoznawczych zespołu. Był współautorem wielu kompozycji grupy i muzykiem, który z niezwykłą swobodą łączył rock z muzyką klasyczną.
W 2014 roku w Zurychu zmarł Johnny Winter , wybitny gitarzysta bluesowy, producent i współpracownik Muddy’ego Watersa. Jego siwe włosy, charakterystyczny wygląd i bezkompromisowa gra uczyniły go jedną z ikon blues-rocka.
W 2025 roku zmarła Connie Francis , gwiazda amerykańskiej muzyki pop lat 50. i 60. Była pierwszą kobietą, która zdobyła pierwsze miejsce listy Billboard Hot 100. Do jej największych przebojów należały „Who’s Sorry Now”, „Stupid Cupid” i „Everybody’s Somebody’s Fool”.
Dziś w Sejmie: pamięć historyczna, wybory, lasy i transport
Podczas drugiego dnia posiedzenia Sejmu posłowie mają debatować nad projektami uchwał dotyczącymi upamiętnienia ofiar ludobójstwa dokonanego na Polakach przez nacjonalistów ukraińskich. Projekty przygotowali posłowie PiS, Koalicji Obywatelskiej i PSL, przy czym projektem wiodącym został dokument zgłoszony przez ludowców.
Sejm ma również zająć się senackim projektem zmian w Kodeksie wyborczym i ustawie o referendum lokalnym. Nowelizacja dotyczy zasad działania komisji wyborczych, liczby komisarzy wyborczych oraz tworzenia obwodów głosowania.
W porządku obrad znalazł się także rządowy projekt nowelizacji ustawy o lasach, przygotowany w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Posłowie mają również debatować nad reformą publicznego transportu zbiorowego. Zgodnie z projektem marszałkowie województw mieliby przejąć rolę integratorów transportu i odpowiadać za koordynację połączeń autobusowych oraz kolejowych.
Wyrok w sprawie tragedii na Trasie Łazienkowskiej
W Warszawie ma dziś zapaść wyrok w procesie Łukasza Żaka , oskarżonego o spowodowanie śmiertelnego wypadku na Trasie Łazienkowskiej.
Do tragedii doszło 15 września 2024 roku. W wyniku zderzenia Volkswagena i Forda zginął 37-letni pasażer Forda. Do szpitala trafiła jego żona, dwoje dzieci oraz kobieta podróżująca Volkswagenem.
Prokuratura domaga się dla oskarżonego 20 lat więzienia i ograniczenia możliwości ubiegania się o przedterminowe zwolnienie. Sprawa od początku budziła ogromne emocje, nie tylko ze względu na tragiczny finał, ale również późniejsze zachowanie osób związanych z wypadkiem.
TSUE o niezależności polskich sędziów
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma dziś wydać orzeczenia dotyczące tzw. testu bezstronności i niezawisłości sędziego.
Pytania polskiego Sądu Najwyższego odnoszą się między innymi do tego, czy sam sposób powołania sędziego może wystarczyć do zakwestionowania jego niezależności oraz czy w rozpoznawaniu podobnych wniosków mogą uczestniczyć sędziowie, których status jest kwestionowany.
Sprawy dotyczą również konsekwencji udziału w składzie orzekającym osób powołanych z udziałem nowej Krajowej Rady Sądownictwa.
To kolejny rozdział wieloletniego sporu o kształt polskiego wymiaru sprawiedliwości. Sporu, w którym ścierają się argumenty konstytucyjne, europejskie, polityczne i instytucjonalne, a którego skutki odczuwają nie tylko sędziowie, ale przede wszystkim obywatele oczekujący prawa do niezależnego sądu.
Macron u Merza przed francusko-niemiecką Radą Ministrów
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz przyjmuje dziś prezydenta Francji Emmanuela Macrona w przededniu posiedzenia francusko-niemieckiej Rady Ministrów.
Organ ten został powołany w 2003 roku jako główny mechanizm koordynacji politycznej i gospodarczej obu państw. Spotkanie przywódców Francji i Niemiec ma znaczenie nie tylko dla relacji dwustronnych. Od kondycji osi Paryż–Berlin od lat zależy tempo i kierunek wielu europejskich decyzji.
16 lipca pokazuje więc historię w pełnym spektrum: od koronowanych głów i bohaterów ratujących ludzi, przez państwową przemoc, zdradę instytucji i wielkie sportowe osiągnięcia, aż po rockowe riffy, zimowy Everest i dzisiejsze spory o prawo, odpowiedzialność i pamięć.
To również może cię zainteresować
Dziś jest sobota, 11 lipca — sto dziewięćdziesiąty drugi dzień 2026 roku. Słońce wzeszło o godz. 4.26, a zajdzie o godz. 20.55. Imieniny obchodzą Benedykt, Jan, Kalina, Olga i Pelagia. W kalendarzu data szczególna: dzień pamięci o Polakach zamordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, ale także rocznica urodzin Tomasza Stańki — artysty, którego trąbka potrafiła brzmieć jak samotny głos dochodzący z drugiego brzegu nocy.
Dziś jest czwartek, 9 lipca, sto dziewięćdziesiąty dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.24, zajdzie o godz. 20.56. Imieniny obchodzą m.in. Weronika, Sylwia, Zenon, Aleksander, Adrian, Joanna, Jan, Antoni, Adrianna, Mikołaj, Łucja, Róża, Kornel, Augustyn i Cyryl.
Środa, 8 lipca, to 189. dzień roku. Słońce wzeszło dziś o godz. 4.23, a zajdzie o 20.57. Imieniny obchodzą: Elżbieta, Adrian, Prokop, Adrianna, Piotr, Jan, Eugeniusz, Adolf i Edgar.
Dziś jest wtorek, 7 lipca, sto osiemdziesiąty ósmy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.22, zajdzie o godz. 20.58. Imieniny obchodzą: Benedykt, Piotr, Józef, Lucjan, Antonin, Metody i Metoda.
Poniedziałek, 6 lipca. Sto osiemdziesiąty siódmy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.21, zajdzie o godz. 20.58. Imieniny obchodzą dziś: Dominik, Łucja, Maria, Piotr i Zuzanna.
Są takie daty, które wyglądają jak stary, wielowątkowy film. W jednej scenie rodzi się przyszły król Polski, w drugiej na Kremlu rozgrywa się krwawy dramat Dymitriad, dalej Aleksander Fredro ostrzy pióro, Górny Śląsk wraca do Polski, a z gramofonu płyną Beach Boys, Lionel Richie, Lady Pank i Kombi. 20 czerwca to dzień, w którym historia nie idzie równym marszem. Raczej tańczy — czasem poloneza, czasem żałobny marsz, czasem rockowy numer z lat 80.
Napisz komentarz
Źródło: NaszTomaszów.pl