15 lipca w kraju i na świecie. Grunwald, „Rota”, epidemia ospy i muzyka, która zmieniała epoki
Dzisiaj, 07:53
To jedna z tych dat, przy których historia nie przemawia szeptem. Rozlega się tętent konnicy spod Grunwaldu, dźwięk „Roty” wykonywanej po raz pierwszy publicznie w Krakowie, głos Aleksandra Fredry, mroczne brzmienie Joy Division i potężna ściana dźwięku Pink Floyd unosząca się nad wenecką laguną.
Grunwald – dzień, który zmienił układ sił w Europie
616 lat temu, 15 lipca 1410 roku, wojska polsko-litewskie dowodzone przez króla Władysława Jagiełłę pokonały pod Grunwaldem armię Zakonu Krzyżackiego. Siły Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego wspierali wojownicy ruscy, czescy i tatarscy.
Była to jedna z największych bitew średniowiecznej Europy. Starcie zakończyło się niemal całkowitym rozbiciem głównych sił zakonu oraz śmiercią wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena. Zwycięstwo nie doprowadziło wprawdzie do natychmiastowego upadku państwa krzyżackiego, lecz złamało jego militarną potęgę i polityczny prestiż.
Grunwald stał się później czymś więcej niż wydarzeniem militarnym. Przerodził się w narodowy symbol – opowieść o zwycięstwie odniesionym dzięki wspólnemu działaniu narodów, które potrafiły odłożyć różnice i stanąć przeciwko potężnemu przeciwnikowi.
Królowa dwóch królów
380 lat temu, w 1646 roku, Maria Ludwika Gonzaga została koronowana na królową Polski. Francuska arystokratka była żoną dwóch polskich monarchów z dynastii Wazów – najpierw Władysława IV, a po jego śmierci Jana Kazimierza.
Nie zamierzała pełnić wyłącznie reprezentacyjnej roli u boku władcy. Była aktywna politycznie, prowadziła rozległą korespondencję i próbowała wpływać na kierunek reform państwa. Zabiegała między innymi o przeprowadzenie elekcji następcy tronu jeszcze za życia panującego monarchy. Jej plany spotkały się jednak z oporem znacznej części szlachty.
Francuz, który malował Polskę
281 lat temu, w 1745 roku, urodził się Jean-Pierre Norblin, znany w Polsce jako Jan Piotr Norblin.
Przez ponad trzy dekady mieszkał i tworzył w Rzeczypospolitej. Malował sceny dworskie, pejzaże, wydarzenia polityczne i codzienne życie mieszkańców. Dzięki jego szkicom i obrazom możemy dziś zajrzeć do Polski czasów stanisławowskich niemal tak, jakby artysta pozostawił nam serię reporterskich fotografii wykonanych na długo przed wynalezieniem aparatu.
Norblin dokumentował także wydarzenia insurekcji kościuszkowskiej. Jego twórczość była świadectwem epoki, w której elegancja dworskich salonów coraz częściej mieszała się z niepokojem nadchodzącego upadku państwa.
Jacek Malczewski – malarz polskich niepokojów
172 lata temu, w 1854 roku, w Radomiu urodził się Jacek Malczewski – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego symbolizmu.
W jego obrazach historia spotykała się z mitologią, patriotyzm z osobistym dramatem, a rzeczywistość z fantastycznymi postaciami. „Melancholia” i „Błędne koło” nie są jedynie obrazami do oglądania. Przypominają sny, w których powracają polskie klęski, ambicje, bohaterowie i niespełnione nadzieje.
Malczewski zmarł w 1929 roku. Został pochowany w Krypcie Zasłużonych na krakowskiej Skałce.
Książę na emigracji
165 lat temu, w 1861 roku, zmarł Adam Jerzy Czartoryski – polityk, dyplomata i jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiej emigracji po powstaniu listopadowym.
W młodości pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego. Później, podczas powstania listopadowego, został prezesem Rządu Narodowego. Po klęsce zrywu wyjechał do Francji, gdzie stanął na czele konserwatywnego obozu politycznego skupionego wokół paryskiego Hotelu Lambert.
Czartoryski wierzył, że niepodległość Polski można odzyskać dzięki międzynarodowej dyplomacji i konfliktowi europejskich mocarstw. Była to strategia cierpliwa, niekiedy beznadziejna, ale podtrzymująca polską sprawę w europejskich gabinetach.
„Niech się dzieje wola nieba…”
150 lat temu, w 1876 roku, we Lwowie zmarł Aleksander Fredro – komediopisarz, poeta, pamiętnikarz i żołnierz armii Księstwa Warszawskiego.
Autor „Zemsty”, „Ślubów panieńskich” i „Dożywocia” miał niezwykły talent do obserwowania ludzkich słabości. Jego bohaterowie kłócą się, knują, zakochują, obrażają i kompromitują z taką naturalnością, że mimo upływu niemal dwóch stuleci wciąż rozpoznajemy w nich naszych sąsiadów, krewnych, polityków, a czasem również samych siebie.
Fredro uczestniczył w wyprawie Napoleona na Rosję w 1812 roku. Swoje wojenne doświadczenia opisał później w pamiętniku „Trzy po trzy”.
Pomnik Grunwaldzki i pierwsze publiczne wykonanie „Roty”
116 lat temu, 15 lipca 1910 roku, w Krakowie odsłonięto Pomnik Grunwaldzki, ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego.
Uroczystość odbywała się w atmosferze wielkiej manifestacji patriotycznej. Polska nadal nie istniała na mapie Europy, dlatego rocznica zwycięstwa nad zakonem krzyżackim nabierała szczególnego znaczenia.
Podczas obchodów po raz pierwszy publicznie wykonano „Rotę” – pieśń skomponowaną przez Feliksa Nowowiejskiego do słów Marii Konopnickiej. Utwór szybko stał się jednym z najważniejszych polskich hymnów patriotycznych. Pomnik ufundowany przez Paderewskiego odsłonięto dokładnie w 500. rocznicę bitwy.
Samotnie dookoła świata
90 lat temu, w 1936 roku, urodziła się Krystyna Chojnowska-Liskiewicz – pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła Ziemię.
Wyruszyła w rejs w 1976 roku na jachcie „Mazurek”. Po dwóch latach i pokonaniu ponad 31 tysięcy mil morskich zamknęła pętlę wokół globu. Jej wyprawa była nie tylko wyczynem sportowym, lecz także dowodem niezwykłej odporności psychicznej, samodyscypliny i odwagi.
Szkoła bez religii i ośmioletnia podstawówka
65 lat temu, w 1961 roku, Sejm przyjął ustawę o rozwoju systemu oświaty i wychowania.
Reforma wprowadzała ośmioletnią szkołę podstawową i usuwała naukę religii ze szkół publicznych. Ustawa była jednym z elementów prowadzonej przez władze PRL polityki laicyzacji państwa i podporządkowania edukacji komunistycznej ideologii.
Wrocław w cieniu ospy
63 lata temu, w lipcu 1963 roku, we Wrocławiu rozwijała się ostatnia w Polsce epidemia ospy prawdziwej.
Chorobę przywiózł do miasta funkcjonariusz wracający z Azji. Początkowo lekarze nie rozpoznali ospy, co umożliwiło dalsze zakażenia. Ostatecznie zachorowało 99 osób, a siedem zmarło. Stan epidemii oficjalnie ogłoszono 17 lipca i odwołano 19 września. Miasto zostało objęte rygorystycznymi ograniczeniami, a przeciwko ospie zaszczepiono miliony ludzi.
Historia wrocławskiej epidemii pozostaje przypomnieniem, że w walce z chorobami zakaźnymi czas, prawidłowa diagnoza i sprawna organizacja służb sanitarnych mogą decydować o życiu tysięcy ludzi.
Rzecznik na straży praw obywatelskich
39 lat temu, 15 lipca 1987 roku, uchwalono ustawę o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
Zgodnie z ustawą rzecznik stoi na straży wolności oraz praw człowieka i obywatela. Instytucja rozpoczęła działalność jeszcze w realiach PRL, lecz po 1989 roku stała się jednym z istotnych elementów demokratycznego systemu ochrony praw jednostki.
Pierwszy Przystanek Woodstock
31 lat temu, w 1995 roku, w Czymanowie odbyła się pierwsza edycja Przystanku Woodstock.
Festiwal zorganizowany przez Jerzego Owsiaka miał być podziękowaniem dla wolontariuszy Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Z czasem wyrósł na jedno z największych bezpłatnych wydarzeń muzycznych w Europie. Później odbywał się między innymi w Żarach, Kostrzynie nad Odrą, a obecnie funkcjonuje pod nazwą Pol’and’Rock Festival.
Muzyczne kalendarium 15 lipca
Linda Ronstadt – głos ponad gatunkami
W 1946 roku urodziła się Linda Ronstadt, amerykańska wokalistka i laureatka jedenastu nagród Grammy.
Poruszała się między rockiem, country, popem i muzyką latynoamerykańską. Jej największe przeboje to między innymi „You’re No Good”, „Blue Bayou” oraz nagrany z Aaronem Neville’em utwór „Don’t Know Much”. W 2014 roku została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame.
Człowiek, który wynalazł lata osiemdziesiąte
W 1949 roku urodził się Trevor Horn – producent, kompozytor i muzyk związany z zespołami The Buggles, Yes oraz Art of Noise.
To jego produkcyjna wyobraźnia stała za monumentalnym brzmieniem wielu przebojów lat 80. Pracował między innymi z Frankie Goes to Hollywood, ABC, Yes, Tiną Turner i Pet Shop Boys. Media nazywały go człowiekiem, który „wynalazł lata osiemdziesiąte” – i nie było w tym określeniu wielkiej przesady.
Trzynastolatek na szczycie listy
W 1956 roku Frankie Lymon wraz z grupą The Teenagers zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów piosenką „Why Do Fools Fall in Love”.
Miał zaledwie trzynaście lat i został najmłodszym wykonawcą, którego utwór dotarł wówczas na szczyt brytyjskiego zestawienia singli. Jego późniejsze życie potoczyło się jednak tragicznie. Zmarł w 1968 roku w wieku zaledwie 25 lat.
Ian Curtis – ciemna poezja postpunku
W 1956 roku urodził się Ian Curtis, wokalista i autor tekstów Joy Division.
Z grupą nagrał zaledwie dwa studyjne albumy – „Unknown Pleasures” i „Closer”. Wystarczyły, aby Joy Division stało się jednym z najważniejszych zespołów w historii postpunku.
Curtis pisał teksty pełne osamotnienia, lęku i poczucia rozpadu. Chorował na epilepsję i zmagał się z problemami psychicznymi. Zmarł śmiercią samobójczą w maju 1980 roku, tuż przed planowaną trasą koncertową zespołu po Stanach Zjednoczonych.
Tragedia Johna Lennona
W 1958 roku Julia Lennon, matka Johna Lennona, została śmiertelnie potrącona przez samochód prowadzony przez policjanta po służbie.
John miał wówczas siedemnaście lat. Choć przez większość dzieciństwa wychowywała go ciotka Mimi, utrata matki pozostawiła w nim głęboką ranę. Ból powracał później w jego twórczości, między innymi w przejmującym utworze „Mother”.
Rolling Stones i skandaliczna okładka
W 1978 roku album „Some Girls” zespołu The Rolling Stones rozpoczął dwutygodniowe panowanie na szczycie amerykańskiej listy sprzedaży.
Okładka przedstawiała twarze muzyków umieszczone obok wizerunków znanych kobiet. Część z nich zagroziła zespołowi procesami, dlatego projekt trzeba było zmienić. Sam album, zawierający między innymi przebój „Miss You”, stał się jednym z największych sukcesów komercyjnych grupy.
Rok 1989: Simply Red, Soul II Soul i Pink Floyd nad Wenecją
W 1989 roku Simply Red zdobyło pierwsze miejsce amerykańskiej listy przebojów utworem „If You Don’t Know Me by Now”. Była to nowa wersja piosenki nagranej wcześniej przez Harold Melvin & the Blue Notes.
Tego samego roku brytyjską listę albumów zdominowała grupa Soul II Soul z płytą „Club Classics Vol. One”, zawierającą utwory „Keep on Movin’” i „Back to Life”.
Również 15 lipca 1989 roku Pink Floyd wystąpił na pływającej scenie w Wenecji . Koncert oglądało na miejscu około 200 tysięcy osób, a transmisja telewizyjna dotarła do kilkudziesięciu krajów. Monumentalne widowisko pozostawiło po sobie jednak nie tylko muzyczne wspomnienia, lecz również góry śmieci i zniszczenia w historycznym centrum miasta.
Piętnaście tygodni miłości
W 1994 roku „Love Is All Around” zespołu Wet Wet Wet trwało na szczycie brytyjskiej listy przebojów.
Piosenka, wykorzystana w filmie „Cztery wesela i pogrzeb”, spędziła na pierwszym miejscu aż piętnaście tygodni. Stała się jednym z największych hitów lat 90., choć po tak długiej dominacji część słuchaczy miała jej już zwyczajnie dość.
Skradziony „Vertigo”
W 2004 roku muzycy U2 wezwali policję po kradzieży płyty zawierającej materiał z przygotowywanego albumu.
Nośnik z nagraniami zniknął podczas sesji fotograficznej na południu Francji. Zespół obawiał się, że muzyka przed premierą trafi do internetu. Ostatecznie album „How to Dismantle an Atomic Bomb”, zawierający singiel „Vertigo”, ukazał się kilka miesięcy później.
Policjant z Village People po niewłaściwej stronie prawa
W 2005 roku Victor Willis, znany z roli policjanta w grupie Village People, został zatrzymany przez prawdziwych funkcjonariuszy.
W jego samochodzie znaleziono narkotyki oraz nielegalnie posiadaną broń. Historia miała w sobie gorzką ironię – człowiek kojarzony z scenicznym mundurem policjanta sam znalazł się w policyjnym areszcie.
Odeszła gitarzystka Girlschool
W 2007 roku zmarła Kelly Johnson, gitarzystka brytyjskiego zespołu Girlschool. Miała 49 lat.
Girlschool należał do najważniejszych żeńskich zespołów heavymetalowych. Grupa koncertowała między innymi z Motörhead, a Kelly Johnson była ceniona za charakterystyczny styl gry i sceniczną energię.
Co wydarzy się dziś w Polsce?
Sejm rozpoczyna trzydniowe obrady. Posłowie mają zająć się między innymi rządowym projektem zmian w przepisach dotyczących VAT. Projekt ma uprościć część obowiązków administracyjnych przedsiębiorców i ograniczyć obciążenia związane z rozliczeniami.
W porządku obrad znajdują się także projekty zmian w Prawie o adwokaturze, Prawie o notariacie, ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz przepisach dotyczących jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Parlament ma również rozpatrzyć propozycje dotyczące opieki nad dziećmi do lat trzech oraz zasad reklamy politycznej.
Premier Donald Tusk ma spotkać się w Sejmie z parlamentarzystami Koalicji Obywatelskiej. Rozmowy mają dotyczyć podsumowania dotychczasowych działań, przygotowań do kolejnego politycznego sezonu oraz mobilizacji partii przed przyszłorocznymi wyborami parlamentarnymi.
W Ministerstwie Obrony Narodowej zaplanowano uroczystość wręczenia decyzji o wyznaczeniu żołnierzy na nowe stanowiska służbowe. W wydarzeniu ma uczestniczyć wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz.
W warszawskim ratuszu Rafał Trzaskowski ma przedstawić osoby powołane na stanowiska jego zastępców. Zmiany następują po rezygnacji Renaty Kaznowskiej i Aldony Machnowskiej-Góry oraz medialnych doniesieniach dotyczących Warszawskiego Szpitala Południowego. Warszawski ratusz potwierdził zwołanie konferencji prezydenta miasta na godz. 9.30.
Świat: Turcja, Kalifornia i historyczna granica
Wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski kontynuuje wizytę w Kalifornii. Pobyt ma potrwać do 18 lipca i obejmuje między innymi spotkania z przedstawicielami władz stanowych.
Turcja obchodzi dziś dziesiątą rocznicę nieudanej próby wojskowego zamachu stanu z 15 lipca 2016 roku. Władze w Ankarze oskarżyły o przygotowanie puczu środowisko związane z Fethullahem Gülenem. Po stłumieniu zamachu aresztowano lub usunięto z pracy dziesiątki tysięcy wojskowych, urzędników, nauczycieli, sędziów i naukowców. W kolejnych latach wprowadzono system prezydencki, znacząco wzmacniający władzę Recepa Tayyipa Erdoğana.
Zmienia się również sytuacja na granicy Hiszpanii z Gibraltarem. Porozumienie Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii przewiduje likwidację stałych kontroli na lądowym przejściu oraz przeniesienie kontroli granicznych na lotnisko i do portu w Gibraltarze. Symboliczny demontaż ogrodzenia rozpoczął się 14 lipca, a nowe rozwiązania zaczynają obowiązywać 15 lipca.
Anglia kontra Argentyna. Wieczór wielkiego futbolu
Wieczorem w Atlancie odbędzie się drugi półfinał piłkarskich mistrzostw świata. Broniąca tytułu Argentyna zmierzy się z Anglią.
Dla Argentyńczyków będzie to szansa na drugi finał z rzędu. Lionel Messi może po raz trzeci w swojej karierze wystąpić w meczu o mistrzostwo świata.
Anglicy czekają na drugi mundialowy finał i kolejny tytuł od 1966 roku , kiedy zdobyli jedyne w historii mistrzostwo świata. Drużynę prowadzi Niemiec Thomas Tuchel. Dotychczas żaden zespół nie zdobył Pucharu Świata pod wodzą selekcjonera pochodzącego z innego kraju.
Spotkanie zostanie rozegrane na klimatyzowanym stadionie w Atlancie. Początek zaplanowano na godz. 21 czasu polskiego. FIFA potwierdza, że zwycięzca meczu Anglia–Argentyna zmierzy się w finale z Hiszpanią, która pokonała Francję 2:0.
15 lipca prowadzi nas więc od pól Grunwaldu przez krakowskie dźwięki „Roty”, epidemię ospy, fredrowskie spory i muzyczne rewolucje aż na stadion w Atlancie. Historia po raz kolejny przypomina, że wielkie wydarzenia nie zawsze od razu wyglądają jak wielkie wydarzenia. Czasami zaczynają się od jednego rozkazu, jednej pieśni, jednego obrazu albo pierwszego akordu
To również może cię zainteresować
Są artyści, których muzyka brzmi jak zapis nutowy. I są tacy, których muzyka brzmi jak życie: kurz drogi, stukot pociągu, zmęczenie po pracy, nocne światło w oknie i głos człowieka, który więcej przeżył, niż chciałby opowiedzieć. John Lee Hooker należał do tej drugiej kategorii. Nie potrzebował orkiestry, popisów technicznych ani długich solówek. Wystarczały gitara, tupot stopy i głos głęboki jak stara studnia.
Przed nami jubileuszowa, 10. edycja Love Polish Jazz Festival. Wydarzenie, które od lat przyciąga miłośników jazzu, dobrej muzyki i artystycznych spotkań z najwyższej półki, odbędzie się w dniach 18–20 września 2026 roku.
Dziś jest sobota, 11 lipca — sto dziewięćdziesiąty drugi dzień 2026 roku. Słońce wzeszło o godz. 4.26, a zajdzie o godz. 20.55. Imieniny obchodzą Benedykt, Jan, Kalina, Olga i Pelagia. W kalendarzu data szczególna: dzień pamięci o Polakach zamordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, ale także rocznica urodzin Tomasza Stańki — artysty, którego trąbka potrafiła brzmieć jak samotny głos dochodzący z drugiego brzegu nocy.
Dziś jest czwartek, 9 lipca, sto dziewięćdziesiąty dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.24, zajdzie o godz. 20.56. Imieniny obchodzą m.in. Weronika, Sylwia, Zenon, Aleksander, Adrian, Joanna, Jan, Antoni, Adrianna, Mikołaj, Łucja, Róża, Kornel, Augustyn i Cyryl.
Środa, 8 lipca, to 189. dzień roku. Słońce wzeszło dziś o godz. 4.23, a zajdzie o 20.57. Imieniny obchodzą: Elżbieta, Adrian, Prokop, Adrianna, Piotr, Jan, Eugeniusz, Adolf i Edgar.
Dziś jest wtorek, 7 lipca, sto osiemdziesiąty ósmy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 4.22, zajdzie o godz. 20.58. Imieniny obchodzą: Benedykt, Piotr, Józef, Lucjan, Antonin, Metody i Metoda.
Napisz komentarz
Źródło: NaszTomaszów.pl