06 Miasto kawalerzystów. 2 Pułk Strzelców Konnych, Hubal i wojskowa historia Hrubieszowa46 min temu
Ulice Dwernickiego i Hubala nie wzięły swoich nazw z przypadku. Hrubieszów był miastem garnizonowym już od czasów Królestwa Kongresowego, a w dwudziestoleciu międzywojennym stacjonował tu 2 Pułk Strzelców Konnych — jednostka, w której kwatermistrzem był major Henryk Dobrzański, przyszły legendarny „Hubal". Kawaleryjskie tradycje kontynuuje dziś 2 Hrubieszowski Pułk Rozpoznawczy.
Wojskowa historia Hrubieszowa zaczyna się na długo przed II Rzecząpospolitą. Już w 1816 roku miasto stało się garnizonem 4 szwadronu 2 pułku ułanów pułkownika Józefa Dwernickiego — to po nim nazwano ulicę, przy której sto lat później wyrosły koszary. Same koszary zbudowali Rosjanie w latach 1902–1905, wraz z cerkwią garnizonową, która w międzywojniu służyła jako rzymskokatolicki kościół garnizonowy, a dziś jest kościołem Matki Bożej Nieustającej Pomocy (w czasie okupacji Niemcy urządzili w świątyni stajnię i magazyny).
Po odzyskaniu niepodległości do carskich koszar wprowadził się 2 Pułk Strzelców Konnych, który stacjonował w Hrubieszowie przez całe dwudziestolecie, do września 1939 roku. Pułk był dumą miasta — a jego jeździecka reprezentacja liczyła się w całej Polsce.
Kwatermistrz Dobrzański, czyli Hubal nad Huczwą
Wiosną 1934 roku do Hrubieszowa przybył nowy kwatermistrz: major Henryk Dobrzański, jeden z najlepszych jeźdźców w historii polskiej kawalerii, zdobywca nagrody księcia Walii dla najlepszego wojskowego jeźdźca. Według wspomnień oficerów pierwsze kroki skierował nie do kasyna, lecz do stajni — czekały tam na niego jego słynne konie: Nic Ci Do Tego i klacz Ixora. Jako kwatermistrz okazał się świetnym gospodarzem: żołnierzom urządził łaźnię z wannami i nowoczesną piekarnię parową, załatwił kożuszki na zimę i wyraźnie poprawił stan pułkowych koni. Na hrubieszowskie lata przypadły też największe sukcesy jeździeckie pułku, z główną nagrodą Wielkich Zawodów Konnych w Lublinie w 1934 roku.
Dobrzański mieszkał wówczas w budynku dawnego Syndykatu Rolniczego „Pług" z 1920 roku — tym samym, w którym dziś działa Fundacja Kultury i Przyjaźni Polsko-Francuskiej im. Stefana i Krystyny Du Chateau. W 1936 roku przeniesiono go do Wilna; trzy lata później, po klęsce wrześniowej, nie złożył broni i jako „Hubal" stanął na czele Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego — pierwszego oddziału partyzanckiego II wojny światowej. Zginął 30 kwietnia 1940 roku pod Anielinem. Jego pamięć Hrubieszów uczcił nazwą ulicy.
Wrzesień i tradycja, która trwa
W 1937 roku pułk wszedł w skład Wołyńskiej Brygady Kawalerii, z którą we wrześniu 1939 roku wyruszył na wojnę; w hrubieszowskich koszarach formowano wówczas Ośrodek Zapasowy Kawalerii „Hrubieszów" — zjawił się w nim 3 września także sam Dobrzański. W konspiracji tradycje jednostki podjął 2 Pułk Strzelców Konnych AK, walczący w latach 1943–1944.
Historia zatoczyła koło w 1994 roku, gdy w Hrubieszowie sformowano 2 Pułk Rozpoznawczy. Dwa lata później jednostka otrzymała nazwę wyróżniającą „Hrubieszowski", sztandar ufundowany przez mieszkańców ziemi hrubieszowskiej — z odznaką przedwojennych strzelców konnych — oraz patrona: majora Henryka Dobrzańskiego „Hubala". Pułk, który swoje święto obchodzi 17 czerwca, stacjonuje w mieście do dziś, a jego żołnierze służyli m.in. na misjach w Iraku i Afganistanie. Kawaleryjski rodowód podtrzymuje też Hrubieszowski Klub Jazdy Konnej im. 2 Pułku Strzelców Konnych — bo w tym mieście koń i mundur po prostu należą do krajobrazu.
Źródła
• 2 Hrubieszowski Pułk Rozpoznawczy (2pr.wp.mil.pl), „Historia pułku" i „Tradycje"
• Starostwo Powiatowe w Hrubieszowie (starostwo.hrubieszow.pl), „Jednostka wojskowa" oraz biogram mjr. H. Dobrzańskiego
• Oficjalny serwis miasta Hrubieszów (miasto.hrubieszow.pl), „Henryk Dobrzański ps. Hubal"
• Instytut Pamięci Narodowej (ipn.gov.pl), „Hubal — legendarny dowódca na Kielecczyźnie"
• Ł. Ksyta, „Major Hubal. Historia prawdziwa" (za: Kurier Lubelski)
Źródło: Hrubek.PL (hrubek.pl)