03 „Ruska Częstochowa" znalazła dom nad Huczwą. Historia Matki Bożej Sokalskiej w Hrubieszowie44 min temu
Modlili się przed nią królowie Jan Kazimierz i Jan III Sobieski, a jej sanktuarium w Sokalu nazywano „Ruską Częstochową". Gdy w 1951 roku Sokal odebrano Polsce, obraz Matki Bożej Sokalskiej trafił do Krakowa — by po półwieczu wrócić najbliżej rodzinnych stron, jak tylko się dało: do Hrubieszowa. Tak kościół na skarpie nad Huczwą stał się diecezjalnym sanktuarium.
Legenda o początkach obrazu jest jak z najlepszej średniowiecznej opowieści. Litewski malarz Jakub Wężyk stracił wzrok — i odzyskał go po żarliwej modlitwie przed obrazem Matki Bożej na Jasnej Górze. Z wdzięczności namalował kopię częstochowskiego wizerunku, którą odesłano na wschód, do klasztoru bernardynów pod Sokalem nad Bugiem. Obraz, datowany na XIV wiek, szybko zasłynął łaskami: pierwsze udokumentowane uzdrowienie pochodzi z 1591 roku, a sokalskie sanktuarium urosło do rangi jednego z najważniejszych ośrodków maryjnych Rzeczypospolitej — pielgrzymowali tu królowie Jan Kazimierz, Jan III Sobieski i August II, a lud nazywał to miejsce „Ruską Częstochową".
8 września 1724 roku arcybiskup lwowski Jan Skarbek ukoronował obraz papieskimi koronami — był to dopiero czwarty koronowany wizerunek na ziemiach Rzeczypospolitej, po Matce Bożej Częstochowskiej, Trockiej i Kodeńskiej. Oryginał spłonął w pożarze klasztoru w 1843 roku, ale wykonana wkrótce wierna kopia przejęła kult i została ponownie koronowana w dwusetną rocznicę pierwszej koronacji.
Wygnanie i powrót w pobliże domu
Dramat przyszedł w 1951 roku. W wyniku „korekty granic" między PRL a ZSRR Sokal znalazł się po sowieckiej stronie, a ludność polską wysiedlono w ramach akcji H-T. Bernardyni, opuszczając klasztor — zamieniony później na więzienie — wywieźli cudowny obraz do Krakowa, gdzie przez pół wieku odbierał cześć w kaplicy przy kościele św. Bernardyna, początkowo w ukryciu przed stalinowskim terrorem.
Pomysł na nowy dom dla Sokalskiej Pani narodził się w 2001 roku, gdy biskup zamojsko-lubaczowski Jan Śrutwa przekazał bernardynom kościół św. Stanisława Kostki w Hrubieszowie — mieście położonym najbliżej Sokala ze wszystkich w dzisiejszej Polsce, ledwie 50 kilometrów od pierwotnego sanktuarium. W dniach 7–8 września 2002 roku odbyła się uroczysta intronizacja: władze Hrubieszowa symbolicznie wręczyły Matce Bożej klucze do bram miasta, a obraz w procesji przeniesiono do świątyni na skarpie. Nowe korony pobłogosławił wcześniej Jan Paweł II podczas pobytu w Kalwarii Zebrzydowskiej. W 2009 roku biskup Wacław Depo ustanowił kościół Diecezjalnym Sanktuarium Maryjnym, a w 2024 roku hucznie obchodzono tu 300-lecie koronacji z udziałem metropolity lwowskiego.
Kościół z trzema życiorysami
Sama świątynia ma równie barwną historię jak obraz. Wzniesiona w latach 1795–1828 według projektu architekta Losy de Losenau jako cerkiew greckokatolicka św. Mikołaja (na miejscu drewnianej poprzedniczki sprzed 1630 roku), w 1875 roku została przekazana prawosławnym, a w 1918 roku — rekoncyliowana na kościół rzymskokatolicki św. Stanisława Kostki. Barokowo-klasycystyczna bryła z trójkątnym frontonem, masywnymi skarpami i sygnaturką góruje nad doliną Huczwy, otoczona starodrzewem; obok stoi zabytkowa dzwonnica, a w otoczeniu — XVIII-wieczny kamienny krzyż. Wewnątrz, oprócz cudownego obrazu w ołtarzu głównym, zachowały się m.in. wczesnobarokowa ikona Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVI wieku i ikona św. Mikołaja z XVII stulecia. Odpust ku czci Sokalskiej Pani gromadzi wiernych w pierwszą sobotę i niedzielę września — a klasztor przy placu Staszica jest dziś jednym z duchowych adresów miasta.
Źródła
• Diecezja Zamojsko-Lubaczowska (diecezja.zamojskolubaczowska.pl), „Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia Sokalskiej w Hrubieszowie"
• Prowincja OO. Bernardynów (bernardyni.pl), „300-lecie koronacji obrazu Matki Bożej Sokalskiej"
• Oficjalny serwis miasta Hrubieszów (miasto.hrubieszow.pl), „Diecezjalne Sanktuarium Matki Bożej Sokalskiej"
• Obraz Matki Bożej Sokalskiej — Wikipedia (pl.wikipedia.org)
• Tygodnik „Niedziela" (niedziela.pl), „Przyjdźcie do Matki"
Źródło: Hrubek.PL (hrubek.pl)