Nieznany skarb w Kościele Pokoju. Srebrne naczynie przetrwało niemal 400 lat [foto]

Niepozorna, pokryta ciemnym nalotem srebrna puszka okazała się najstarszym znanym wyrobem złotniczym znajdującym się obecnie w świdnickim Kościele Pokoju. Zabytek z 1638 roku odkryli pracownicy Muzeum Narodowego we Wrocławiu podczas przygotowań do wystawy poświęconej złotnictwu śląskich Kościołów Pokoju.

Na wyjątkowe naczynie natrafiono 5 czerwca podczas kwerendy prowadzonej w świątyni przez muzealników wspólnie z proboszczem parafii, ks. Pawłem Melerem. Specjaliści poszukiwali zabytków, które mogłyby zostać zaprezentowane na planowanej jesienią wystawie. Ich uwagę zwróciła stojąca na jednej z półek srebrna puszka. Przedmiot nie znajdował się w kościelnym skarbcu ani na plebanii. Przez lata pozostawał we wnętrzu świątyni, a ciemny nalot powstały w wyniku utleniania srebra skutecznie ukrywał jego rzeczywistą wartość.

– To wręcz sensacyjna historia – przyznaje prof. Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu i kurator przygotowywanej wystawy.

Jak podkreśla, początkowo nic nie wskazywało na to, że niepozorne i zabrudzone naczynie może być tak cennym zabytkiem. Zdaniem profesora właśnie jego zwyczajny wygląd mógł przyczynić się do tego, że przetrwało kolejne stulecia. – Ta swoista czasowa mimikra pozwoliła jej przetrwać – zauważa prof. Oszczanowski.

Szczegółowe oględziny wykazały, że puszkę wykonał w 1638 roku Hans Boxhammer, wrocławski mistrz cechowy i jeden z cenionych złotników późnego manieryzmu. Jego dzieła są dziś niezwykle rzadkie. Nie znajdują się w polskich kolekcjach, można je natomiast odnaleźć między innymi w zbiorach amerykańskiego muzeum The Wadsworth Atheneum Museum of Art w Hartford.

Na pokrywce naczynia zachowały się grawerowany herb oraz inskrypcja. Pozwoliły one ustalić, że puszka należała do Georga von Flandrina, żyjącego w latach 1600–1654 zamożnego patrycjusza i radcy książąt legnickich.

Von Flandrin ukończył Uniwersytet we Frankfurcie nad Odrą i był związany z najbogatszymi rodami patrycjuszowskimi oraz członkami rady miejskiej Wrocławia. O wysokiej pozycji jego rodziny świadczy między innymi herb umieszczony na jednym ze zworników sklepienia Sali Wielkiej wrocławskiego ratusza.

Według badaczy naczynie mogło zostać wykonane w okresie, gdy Georg von Flandrin został właścicielem majątków w Świętej Katarzynie i Krzyżanowicach. Prawdopodobnie jeszcze przed śmiercią przekazał je do świdnickiego Kościoła Pokoju. Puszka mogła być następnie wykorzystywana do przechowywania komunikantów.

Prof. Piotr Oszczanowski przypomina również, że von Flandrin odegrał istotną rolę w historii śląskiego luteranizmu. Po spaleniu w 1643 roku drewnianego kościoła w Praczach Odrzańskich miał przyczynić się do jego odbudowy. Świątynię odtworzono w 1648 roku dzięki zbiórce zorganizowanej przez wrocławskie cechy rzemieślnicze.

W podziękowaniu miejscowa społeczność zamówiła portret Georga von Flandrina. Obraz przez lata znajdował się w kościele w Praczach Odrzańskich, a obecnie jest przechowywany w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu.

Odkryta puszka zostanie po raz pierwszy zaprezentowana szerszej publiczności na wystawie „Nowożytne złotnictwo śląskich Kościołów Pokoju”. Ekspozycja zostanie otwarta 1 października w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Na wystawie znajdą się zabytki pochodzące z luterańskich Kościołów Pokoju w Świdnicy i Jaworze. Wśród nich będzie także monumentalny krucyfiks wykonany dla świdnickiej świątyni przez Johanna Friedricha Wendricha.

Artykuł powstał na podstawie materiałów przygotowanych przez Kościół Pokoju w Świdnicy oraz Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Autorami zdjęć są: Magdalena Lorek, prof. Piotr Oszczanowski oraz ks. Paweł Meler.

---

Źródło: mojaswidnica.pl