MŁODZI 2025 – Mniej używek, więcej stresu

Najnowszy raport z badań „Młodzież 2025”, przygotowany przez Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, przedstawia obraz młodego pokolenia pełen kontrastów.

Z jednej strony widać wyraźny spadek spożycia alkoholu i używania narkotyków, z drugiej – gwałtownie narastające problemy ze zdrowiem psychicznym, wysokim poziomem stresu i nowymi uzależnieniami cyfrowymi.
To już nie substancje psychoaktywne wydają się największym zagrożeniem dla młodych ludzi. Coraz częściej są nim samotność, presja, przeciążenie emocjonalne i trudności w odnalezieniu się w szybko zmieniającym się świecie.

Dobra wiadomość – młodzież rzadziej sięga po alkohol i narkotyki
Jednym z najbardziej optymistycznych wniosków płynących z raportu jest utrzymujący się spadek zachowań ryzykownych związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. W porównaniu z rokiem 2021 wyraźnie zmniejszyło się spożycie wszystkich rodzajów alkoholu, a także liczba młodych ludzi deklarujących upijanie się.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku narkotyków. Maleje odsetek osób używających marihuany oraz innych substancji odurzających, jednocześnie coraz więcej uczniów deklaruje, że nie wie, gdzie można kupić narkotyki. Wyniki te sugerują, że działania profilaktyczne prowadzone w ostatnich latach przynoszą wymierne efekty i przyczyniają się do ograniczenia części zachowań ryzykownych wśród młodzieży. Dostrzec można jednak inny problem.

Nikotyna nie znika – zmienia jedynie postać
Tradycyjne papierosy są coraz mniej popularne. Regularnie pali je już zaledwie niewielki odsetek uczniów. Nie oznacza to jednak końca problemu uzależnienia od nikotyny.
Rolę papierosów w dużej mierze przejęły e-papierosy, po które regularnie sięga jedna trzecia badanych. Dla wielu nastolatków stały się one nieodłącznym elementem codzienności, często postrzeganym jako mniej szkodliwy niż tradycyjne palenie. Raport pokazuje jednak, że mamy do czynienia raczej ze zmianą formy uzależnienia, niż jego zanikiem.

Zdrowie psychiczne – największe wyzwanie młodego pokolenia
Najbardziej alarmujące dane dotyczą kondycji psychicznej młodzieży. Autorzy raportu odnotowali najwyższy w historii badań poziom stresu wśród uczniów kończących szkołę ponadpodstawową, przy jednoczesnym spadku poczucia bycia docenianym i zauważanym, co szczególnie jest dostrzegane wśród dziewcząt.
Po raz pierwszy zastosowano standaryzowane narzędzie do oceny objawów depresji. Wyniki są bardzo niepokojące – ponad 40% badanych doświadcza umiarkowanych lub nasilonych symptomów depresyjnych. To wynik kilkukrotnie wyższy niż obserwowany w populacji dorosłych Polaków.
Problemy psychiczne najczęściej współwystępują z wysokim poziomem stresu szkolnego, przemocą rówieśniczą, słabymi relacjami rodzinnymi, izolacją społeczną oraz nadmiernym korzystaniem z internetu.

Szkoła coraz częściej staje się miejscem zagrożeń
Paradoksalnie, mimo spadku ogólnego używania substancji psychoaktywnych, coraz więcej uczniów deklaruje, że z alkoholem, papierosami czy narkotykami spotyka się właśnie na terenie szkoły.
Niepokój budzi również skala przemocy rówieśniczej. Ponad połowa młodych ludzi doświadczyła przynajmniej jednej jej formy, a najczęściej wskazywane były wykluczenie z grupy i cyberprzemoc.
Oznacza to, że współczesna profilaktyka nie może ograniczać się wyłącznie do edukacji o używkach. Równie ważne staje się budowanie bezpiecznego środowiska szkolnego oraz wzmacnianie kompetencji społecznych uczniów.

Internet – codzienność, która coraz częściej wymyka się spod kontroli
Młodzi ludzie spędzają w sieci średnio około pięciu godzin dziennie. Sam czas korzystania z internetu nie wzrasta już tak dynamicznie jak wcześniej, jednak zmienia się sposób jego wykorzystywania.
Coraz więcej uczniów przyznaje, że przez wielogodzinne korzystanie z internetu zaniedbuje sen, obowiązki szkolne i domowe, a część deklaruje, że życie bez sieci wydawałoby się nudne i pozbawione sensu. Raport wskazuje, że problemowe korzystanie z internetu wiąże się jednocześnie z gorszym samopoczuciem psychicznym oraz częstszym sięganiem po alkohol.

Nowe zagrożenie – hazard online
Jednym z najbardziej dynamicznie rosnących zjawisk jest uczestnictwo młodzieży w grach hazardowych. Coraz większą popularność zdobywa hazard internetowy, który wyprzedził tradycyjne formy takich gier.
Badanie pokazuje wyraźną kumulację zachowań ryzykownych – osoby angażujące się w hazard znacznie częściej piją alkohol, używają narkotyków oraz wykazują inne zachowania mogące prowadzić do uzależnień. Oznacza to, że problem hazardu nie powinien być analizowany w oderwaniu od pozostałych zagrożeń dotyczących zdrowia psychicznego i społecznego funkcjonowania młodych ludzi.

Rodzina nadal chroni
Pomimo wielu niepokojących zjawisk, raport wskazuje również na jeden bardzo ważny czynnik ochronny – relacje rodzinne.
Większość młodych ludzi dobrze ocenia swoje relacje z rodzicami, a osoby deklarujące bliskie więzi rodzinne zdecydowanie rzadziej sięgają po alkohol, papierosy czy narkotyki. Wyniki te potwierdzają, że rodzina pozostaje jednym z najskuteczniejszych naturalnych czynników chroniących przed zachowaniami ryzykownymi. Wsparcie emocjonalne, poczucie bezpieczeństwa i dobra komunikacja z rodzicami mają istotny wpływ zarówno na zdrowie psychiczne, jak i na codzienne wybory młodych ludzi.

Pokolenie pełne obaw, ale również aspiracji
Dzisiejsza młodzież dorasta w świecie niepewności. Największe obawy budzą wojna, bezpieczeństwo międzynarodowe, rozwój sztucznej inteligencji oraz pogłębiające się nierówności społeczne.
Jednocześnie młodzi ludzie nadal wysoko cenią wartości związane z relacjami. Miłość, przyjaźń i udane życie rodzinne pozostają ważniejsze niż sukces materialny czy kariera zawodowa. To pokazuje, że mimo dynamicznych zmian technologicznych fundamenty systemu wartości młodego pokolenia pozostają stosunkowo stabilne.

Wnioski
Raport „Młodzież 2025” pokazuje, że profil współczesnych zagrożeń uległ wyraźnej zmianie. Młodzi ludzie rzadziej sięgają po tradycyjne używki, jednak coraz częściej zmagają się z problemami psychicznymi, przeciążeniem emocjonalnym oraz zagrożeniami wynikającymi z cyfrowego stylu życia.
Dlatego właśnie działania profilaktyczne powinny ewoluować. Oprócz ograniczania używania substancji psychoaktywnych coraz większy nacisk należy położyć na wzmacnianie zdrowia psychicznego, budowanie odporności emocjonalnej, rozwijanie kompetencji społecznych i cyfrowych oraz wspieranie rodziny jako najważniejszego środowiska ochronnego. To właśnie te obszary będą w najbliższych latach decydowały o jakości życia i rozwoju młodego pokolenia.

Z całością dokumentu można się zapoznać na stronie >tutaj<

Źródło: UM Częstochowa
Źródło fot.: depresjaza.pl

---

Źródło: Czestochowskie24.pl