Ekologiczne ABC. Unikatowe siedliska jurajskich skał zostały odpowiednio zabezpieczone

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach zakończyła dwuletni projekt mający na celu zabezpieczenie najcenniejszych siedlisk naskalnych na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Całkowity koszt zadania wyniósł 140 tys. zł i został w całości pokryty z dotacji Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Jurajskie siedliska zabezpieczone

Cenne siedliska jurajskich skał zostały lepiej zabezpieczone Dzięki przeprowadzonym pracom ekiperskim oraz ścisłej współpracy z Polskim Związkiem Alpinizmu znacząco ograniczono antropopresję na wrażliwe siedliska w rezerwatach przyrody „Parkowe” oraz „Sokole Góry”. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, a koszt zadania wyniósł 140 tys.

Skały Pustelnika – fot. Upworks s.c.

Realizacja planów zadań ochronnych Natura 2000

Głównym celem zakończonego zadania było utrzymanie we właściwym stanie ochrony siedliska przyrodniczego 8210 – wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis. Działania były bezpośrednią realizacją zapisów planów zadań ochronnych (PZO) dla obszarów Natura 2000: Ostoja Olsztyńsko-Mirowska, Ostoja Złotopotocka oraz Ostoja Kroczycka. W dokumentach tych presję turystyki wspinaczkowej wskazano jako jedno z zagrożeń dla integralności siedlisk naskalnych.

W 2025 roku prace ekiperskie skoncentrowały się na obszarach Ostoi Kroczyckiej oraz Ostoi Złotopotockiej (w tym w rezerwacie „Parkowe”). W 2026 roku prace prowadzono na terenie Ostoi Olsztyńsko-Mirowskiej, w tym w rezerwacie „Sokole Góry”. Profesjonalni ekiperzy usunęli punkty asekuracyjne z dróg kolidujących z najcenniejszymi płatami roślinności oraz obniżyli stanowiska zjazdowe poniżej krawędzi skał, co pozwoliło chronić roślinność porastającą wierzchowiny, nie wyłączając jednocześnie skał z możliwości wspinania się.

Sokola Baszta I i II – fot. Upworks s.c.

Ochrona wyjątkowej roślinności jurajskich skał

Siedlisko 8210 to unikatowe zbiorowiska roślinności szczelinowej, obejmujące rzadkie gatunki paproci, mchów i roślin kwiatowych. Są one niezwykle podatne na uszkodzenia mechaniczne. Należy podkreślić, że rezerwaty przyrody, takie jak „Sokole Góry” czy „Parkowe”, to formy ochrony o najwyższym reżimie, gdzie obowiązują zakazy analogiczne do tych w parkach narodowych.

– Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, wspinaczka w rezerwatach jest co do zasady zabroniona, a możliwość jej uprawiania zależy od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, który w kilku rezerwatach na wybranych skałach dopuścił uprawianie tej formy turystyki. Należy podkreślić, że w wielu rezerwatach przyrody wspinano się od lat, jednak rosnąca popularność wspinaczki skałkowej wymusiła podjęcie działań ograniczających presję na tak małe i cenne przyrodniczo obszary – wyjaśnia Przemysław Skrzypiec, zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody.

– Staramy się też wsłuchiwać w głos środowisk wspinaczkowych i dopuszczać drogi wspinaczkowe, jeśli nie wchodzą w kolizje z najcenniejszą przyrodą. To zawsze element kompromisu i cieszymy się, że środowisko wspinaczkowe jest otwarte na taki dialog, a jednocześnie czuje się odpowiedzialne za najcenniejszą przyrodę w rezerwatach.  Pamiętajmy, że Jura oferuje ogromną liczbę skałek poza rezerwatami, gdzie wspinaczka najczęściej nie koliduje z ochroną najrzadszych składników naszej przyrody – dodaje Przemysław Skrzypiec.

Lisia Skała – fot. Upworks s.c.

Za treści zawarte w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.