Cztery lata ITS – ponad 4 tys. urządzeń, 750 kamer i ciężarówka ważąca 88,5 tony

Od czterech lat w Tychach działa Inteligentny System Zarządzania i Sterowania Ruchem. ITS to nie tylko sygnalizacja świetlna, ale również tysiące urządzeń zbierających dane, kamery, pomiary prędkości, ważenie pojazdów oraz rozwiązania wspierające komunikację miejską i służby. O funkcjonowaniu systemu opowiedział w Radiu Express FM Jacek Tuchowski, naczelnik Wydziału Transportu i Zarządzania Ruchem Drogowym Urzędu Miasta Tychy.

Sygnalizacja świetlna jest tylko jednym z wielu elementów tyskiego ITS. W jego skład wchodzą również systemy priorytetu dla pojazdów komunikacji zbiorowej, wykrywania przejazdów na czerwonym świetle, odcinkowego pomiaru prędkości, ważenia pojazdów w ruchu oraz zarządzania parkingami.

– Tak naprawdę wszystkich elementów, które są spięte w jeden system, działają pod jednymi serwerami, jest ponad 4 tysiące. To jest ogrom, który trzeba scalić w jedno i zrobić tak, żeby ze sobą wszystko współgrało – zaznaczył Jacek Tuchowski.

W mieście zainstalowano około 750 kamer. Są wśród nich urządzenia wykorzystywane do monitoringu, wideodetekcji, odczytywania tablic rejestracyjnych oraz kamery termowizyjne.

Centrum Sterowania Ruchem, nazywane sercem całego systemu, znajduje się na terenie Stadionu Miejskiego przy ul. Edukacji 7. Działa tam główna serwerownia oraz sala operatorska. Pracownicy obserwują funkcjonowanie systemu, wychwytują nieprawidłowości i wprowadzają potrzebne korekty.

– To operatorzy na co dzień tak naprawdę kształtują działanie tego systemu, wprowadzają korekty czy przede wszystkim wychwytują jakieś nieprawidłowości w działaniu lub potrafią szybko zainterweniować w sytuację, która się dzieje na drodze – wyjaśnił naczelnik.

System pomaga policji i pozostałym służbom Z możliwości ITS korzystają nie tylko operatorzy i urzędnicy. Dostęp do wybranych elementów systemu mają m.in. policja, straż miejska, PKM Tychy i Tyskie Linie Trolejbusowe.

Kamery oraz system odczytywania tablic rejestracyjnych pomagają policjantom odtwarzać trasy pojazdów, odnajdywać skradzione samochody oraz ustalać sprawców przestępstw i wykroczeń.

– Mamy chociażby przykład złapanych sprawców pobicia chłopaka. Dzięki systemowi ITS został namierzony samochód tych sprawców i zostali oni ujęci. Była też głośna sprawa porwania dziecka, w której też mocno pomogły kamery i namierzenie pojazdu – mówił Jacek Tuchowski.

System pomaga również identyfikować kierowców, którzy uszkodzili miejską infrastrukturę i odjechali z miejsca zdarzenia. Jednym z przykładów był drift na skrzyżowaniu zakończony uszkodzeniem elementów sygnalizacji świetlnej. Sprawcę udało się ustalić na podstawie numerów rejestracyjnych pojazdu.

Automatyczny priorytet dla straży pożarnej Wozy Państwowej Straży Pożarnej wyposażono w urządzenia komunikujące się z ITS. Kiedy pojazd zbliża się do skrzyżowania, system może automatycznie dostosować pracę sygnalizacji, aby ułatwić mu przejazd.

Nie zawsze jednak automatyczne rozwiązania działają zgodnie z aktualną sytuacją. Podczas interwencji w rejonie ul. Czarnieckiego stojący niedaleko skrzyżowania wóz strażacki wpływał na pracę świateł przy al. Bielskiej. System cały czas próbował zapewnić mu priorytet, dlatego konieczna była interwencja operatora.

– Po to jest człowiek, żeby takie zgłoszenia anulować – zaznaczył naczelnik.

W przypadku poważniejszych zdarzeń Centrum Sterowania Ruchem współpracuje z policją i strażą pożarną. Operatorzy mogą m.in. zmienić program sygnalizacji, włączyć żółte światła pulsujące lub umieścić ostrzeżenie na tablicach zmiennej treści.

Autobusy nie dostają automatycznie zielonego światła ITS wspiera również komunikację miejską, ale autobusy i trolejbusy nie otrzymują bezwzględnego pierwszeństwa. Jak tłumaczy Jacek Tuchowski, bez wydzielonych buspasów takie rozwiązanie mogłoby zdezorganizować ruch na skrzyżowaniach. System analizuje aktualne i historyczne opóźnienie pojazdu oraz jego napełnienie. Na tej podstawie wylicza jeden z trzech poziomów priorytetu.

– Jeżeli podjeżdża autobus z najwyższym priorytetem, który jest ustawiony do tego priorytetowania, to system wydłuża zielone światło, ale w fazie, w którą ten autobus i tak by otrzymał. Nie jest to pomijanie żadnych faz, nie jest to nadawanie bezwzględności – wyjaśnił rozmówca.

Bramki zamontowane w autobusach i trolejbusach pozwalają także sprawdzić, ilu pasażerów korzysta z poszczególnych przystanków i linii. Dane pomagają oceniać, czy tabor został odpowiednio dobrany oraz czy propozycje zmian tras mają uzasadnienie.

– Wnioski mieszkańców chociażby o zmiany trasy komunikacji zbiorowej analizowane są dzisiaj nie przez pryzmat ilości wniosków czy podpisów, tylko przez pryzmat napełnień i tego, jak to jest potrzebne faktycznie dla ludzi – powiedział naczelnik.

Rekordzista ważył 88,5 tony Jednym z elementów ITS jest system ważenia pojazdów w ruchu. Pięć stacji WIM działa na głównych drogach prowadzących do miasta. Ważą one przejeżdżające pojazdy i przekazują informacje o możliwych przekroczeniach dopuszczalnej masy.

Wynik pomiaru nie może być bezpośrednią podstawą wystawienia mandatu, dlatego wskazany pojazd musi zostać zatrzymany i ponownie zważony przez Inspekcję Transportu Drogowego.

– Tak naprawdę kontrola w naszym mieście jest prawie 100 proc. dokładna, czyli nie zatrzymuje pojazdów losowych, tylko zatrzymuje pojazd, o którym wiemy, że jest przeważony – wyjaśnił Jacek Tuchowski.

Skala przekroczeń potrafi być bardzo duża. Jak poinformował naczelnik, rekordowy pojazd wykryty w drugim kwartale ważył 88,5 tony.

– Przypominam, że 40 ton to jest prawidłowa waga. Biorąc chociażby dane z drugiego kwartału, rekordzista miał 88,5 tony. Czy to dużo, czy mało, to już chyba pozostawiam do własnej interpretacji – stwierdził rozmówca.

Według obserwacji miasta liczba przeciążonych ciężarówek przejeżdżających przez Tychy spada. System ma działać nie tylko kontrolnie, ale również prewencyjnie, skłaniając kierowców takich pojazdów do omijania miasta.

Mniej wypadków na tyskich drogach Zdaniem naczelnika w Tychach od dłuższego czasu obserwowany jest spadek liczby wypadków drogowych. Jeszcze 10–12 lat temu miało ich być ponad 200 rocznie, obecnie jest ich około 40. Na poprawę bezpieczeństwa, poza uruchomieniem ITS, wpływają także zmiany organizacji ruchu, jego kanalizowanie oraz poprawa oznakowania.

Mieszkańcy mogą zgłaszać problemy Uwagi dotyczące funkcjonowania sygnalizacji i pozostałych elementów ITS można przekazywać telefonicznie, przez stronę internetową oraz profil „Tychy na drodze” na Facebooku.

Mieszkańcy zgłaszają m.in. zbyt długie oczekiwanie na zielone światło, problemy z wykrywaniem rowerzystów, niedziałające pola detekcji czy zbyt krótką fazę dla pojazdów skręcających w lewo. Każde zgłoszenie jest sprawdzane, choć nie zawsze prowadzi do wprowadzenia postulowanej zmiany.

– Generalnie możemy wprowadzić każdą zmianę, ale nie każdą chcemy, bo każda zmiana niesie za sobą konsekwencje – zaznaczył naczelnik.

Uwagi mieszkańców pomagają również wykrywać usterki, których operatorzy nie zawsze mogą od razu zauważyć. Przesunięta przez wiatr kamera może na przykład przestać prawidłowo wykrywać pojazdy, co powoduje wydłużenie oczekiwania na zielone światło.

– Takie zgłoszenia są bardzo cenne i lubimy, jeżeli wpływają, bo to też nam pomaga w takiej bieżącej pracy, optymalizacji całego systemu – podsumował Jacek Tuchowski.

---

Źródło: Twoje Tychy (tygodnik miejski)